blad nr 12
21-7-2014
auteur A. Jonkman
Column

De botte bijl

Toen een jonge docent Russisch deze week een leerling uit mijn 2-havo-mentorklas, Lex, eruit wilde sturen omdat hij zich niet gedroeg, heeft hij haar dusdanig uitgescholden dat zij twee dagen van slag is geweest. Een aantal klasgenoten had hem namelijk ook nog joelend aangemoedigd. Achteraf
bleek dat het gedrag van Lex voortkwam uit angst, omdat deze verwijdering voor hem de zoveelste was en dus niet alleen corvee, maar ook een schorsing tot gevolg zou hebben. ln 2-havo denken leerlingen nog dat zij dan van school worden gestuurd.
lk wilde geen millimeter begrip opbrengen voor zijn gedrag. Een aantal leerlingen in deze klas is al een heel jaarde eisende partij zonder dat daar veel tegenover staat. Brutaal,slechte werkhouding, onaardig tegen elkaar, maar de school moet dit en de docent moet dat. ln de paar weken dat ik
hun mentor ben, heb ik ook al diverse keren van ouders en Ieerlingen de vraag gekregen oÍ er om allerlei redenen proefwerken konden worden overgemaakt. En aan het eind van het schooljaar slaat de paniek toe als blijkt dat de niet ingeleverde opdracht van periode 2 er opeens voor zorgt dat leerlingen in de bespreekzone terechtkomen. Of de docent dan misschien toch nog een vervangende opdracht wil maken? OÍ op een andere manier over zijn hart wil strijken.
Het zijn pubers die van ons mogen verwachten dat wij professioneel genoeg zijn om hen elke dag met een schone lei te laten beginnen,dus ik ben een voorstander van een beetje meebewegen. Maar in dit geval had de school al het mogelijke gedaan om pröblemen in deze klas zowel op groepsniveau als met individuele leerlingen op te lossen. Daarom besloot ik geen praatpoging tot verzoening te doen, maar de botte bijl eens in te zetten. Dat doe ik vaker, bijvoorbeeld om zelfmedelijden of het afschuiven van verantwoordelijkheid resoluut de kop in te drukken. Niet uit frustratie,maar gewoon als vrij gekozen middel waar ik in geloof. ln dit geval zette ik de twaalf leerlingen die mijn collega verbaal hadden mishandeld in de banken en zei tegen één van hen - Barbara, die stevig in haar schoenen staat - dat wat ik zo direct ging doen toneelspel was. Dat ik haar speciaal had uitgekozen voor mijn experiment, omdat ik wist dat zij er sterk genoeg voor was. Ze zei dat ze het begreep en ging akkoord. Toen haalde ik diep adem en heb haar dusdanig verrot gescholden dat de honden er geen brood van lusten. Dat kan ik heel goed, ook al doe
ik het in het echt nooit. Sommige leerlingen deinsden achteruit, allemaal waren ze doodstil. Na de tirade wachtte ik even en zei daarna: "Oh, Barbara, trouwens, mijn band is lek. Wil jij me straks achterop nemen?" Het was nog even stil, maar toen begonnen ze met elkaar te praten. ,,1a, ze heeft wel gelijk, zo zijn wij." lk beweer niet dat de methode van de botte bijl bij elk probleem werkt, maar volgens mij is het praten en preken in het onderwijs weleen beetje uit de hand gelopen. Uiteraard heeft de afdelingsleider er nog voor gezorgd dat de leerlingen ook hun excuses hebben aangeboden. En volgens de docent waren die welgemeend.