- blad nr 12
- 21-7-2014
- auteur R. Wisman
- Redactioneel
Opnieuw vmbo met havo-sausje van start
De ‘zesjarige havo’ op het Dollard College is bedoeld voor leerlingen die na de basisschool vmbo-tl advies kregen, maar van wie het kind en de ouders denken: ‘Er zit meer in.’
Deze leerlingen stromen in op het vmbo en krijgen vanaf het eerste leerjaar allerlei extra’s: een havo-mentor, projectweken in de eerste twee leerjaren, in het derde jaar een extra keuzevak. “Het is de bedoeling leerlingen van meet af aan een extra zetje te geven”, zegt afdelingsleider Rob Nagtegaal van de havo op het Dollard College in Winschoten.
In de weken na het vmbo-examen blijven de leerlingen op school voor bijspijkerlessen, zodat ze met extra bagage instromen in 4-havo. “Als ze een profiel kiezen met wiskunde-b is er een hiaat dat ze in die tijd mooi kunnen bijwerken”, noemt Nagtegaal als voorbeeld.
Met twintig aanmeldingen kan na de zomer een klas van start gaan. “De teller staat op dit moment al boven de dertig”, zegt Nagtegaal. “Hoopvol dus.”
Toelatingscode
De aansluiting van vmbo-tl naar havo laat al jaren te wensen over. Van de ongeveer 9000 leerlingen die jaarlijks doorstromen van vmbo-tl naar havo, verlaat bijna één op de vier de havo zonder diploma (tegenover één op de tien leerlingen die rechtstreeks vanaf de havo instromen), aldus cijfers van de VO-raad.
Op het Dollard College was de uitval nog groter, vertelt Nagtegaal: “Van de twintig tot dertig leerlingen die instroomden, slaagde zeker de helft er niet in het eindpunt te halen.” Maar dat was tien jaar geleden. “Toen moest je iedereen nog toelaten”, blikt Nagtegaal terug. Sinds de VO-raad in 2011 een toelatingscode introduceerde om de aansluiting landelijk te regelen en te verbeteren vindt selectie aan de poort plaats en dat hielp. “Op het Dollard College halveerde de instroom”, zegt Nagtegaal.
Een van de eisen uit de code is een gemiddeld cijfer van 6,8 op de eindexamenlijst. Een andere voorwaarde is een gesprek over de motivatie van de leerling met ouders, school en de leerling zelf. De zesjarige leerroute is een initiatief dat scholen zelf kunnen ontwikkelen om de aansluiting van vmbo-tl naar havo te verbeteren.
Op het Titus Brandsma Arentheem College in Velp bestaat al zeven jaar een ‘mavo-plus’ (zie kader). Leerlingen die deze route volgen, krijgen gedurende het derde en vierde leerjaar iedere week twee uur extra les om hiaten in de vakken Nederlands, Engels en wiskunde weg te werken. Alleen leerlingen die gemiddeld een 7 hebben voor deze vakken worden toegelaten. In 2012 gingen negen van de veertien leerlingen door naar 5-havo. Vier leerlingen besloten alsnog naar het mbo te gaan, een leerling doubleerde. In 2013 gingen elf van de zestien leerlingen over naar 5-havo. “De rest staat op doubleren”, aldus Marc Daalderop van het Arentheem College.
Potentie
Na vier jaar experimenteren houdt het Nieuwegeinse Anna van Rijn College ermee op. De afdeling ‘mxl’ neemt geen nieuwe leerlingen meer aan. “Het is te ingewikkeld en het gaat ten koste van de reguliere tl-leerling”, zegt Ron Wesselingh, afdelingsleider. Van de tachtig leerlingen zijn er nog zestig over. Daarvan stromen er vijftig ‘drempelloos’ door naar de havo.
“Vijftien tot twintig procent stroomde af, omdat het niveau te hoog was”, zegt de afdelingsleider. “Deze leerlingen zouden achteraf beter af zijn geweest op het reguliere vmbo-tl. Ze leken havo-potentie te hebben, maar in de praktijk zaten ze al aan hun plafond en was de extra stof te veel voor ze. Gevolg: ze konden de lesstof niet volgen, raakten gedemotiveerd en moesten naar een andere locatie om een gewoon tl-diploma te halen.” Van een gebouw met havo- en vwo-leerlingen naar een andere locatie met een andere leerlingenpopulatie: alleen vmbo-leerlingen. “Dat is voor een leerling niet leuk om mee te maken.”
Wesselingh, die al 33 jaar in het onderwijs werkt, dacht van tevoren dat mxl wel zou kunnen werken. “Ik was er positief over, maar het aantal leerlingen met problemen blijkt groter dan gedacht. Van de leerkrachten hoorde ik ook dat de verschillen tussen de leerlingen groot zijn: ‘Sommigen pikken het goed op, anderen hebben veel moeite’.”
Op de scholengemeenschap Nelson Mandela in Purmerend kwam de route uiteindelijk helemaal niet van de grond. Projectleider Steven Appels: “De interne koers en de belangen van de scholengroep, bestaande uit zes scholen, stonden de ontwikkeling ervan in de weg. Om zo’n project kans van slagen te geven, moet iedereen het belang ervan inzien.”
Attitude
Wesselingh van het Anna van Rijn College raadt andere scholen de zesjarige leerroute alleen aan als ze een reguliere tl-afdeling naast de deur hebben. “Zodat leerlingen die het niet redden daar naartoe kunnen.”
Ondanks het wisselende succes denkt Marc Daalderop van het Arentheem College dat de zesjarige leerroute een antwoord is op de moeizame aansluiting. “Leerlingen beginnen dan in elk geval niet met een achterstand. Wat in ons geval nog aan de route moet worden toegevoegd is de ‘havo-attitude’: de competenties die een leerling moet hebben om succesvol te zijn op de havo.”
Daar is op het Dollard College in de opstartfase al aandacht voor, vertelt Rob Nagtegaal. Het heeft te maken met zelfstandigheid van werken, maar ook met de manier van formuleren.
Op het vmbo volstaat ‘I’m sorry for being late’ in een correspondentie voor het vak Engels met de bibliotheek over het te laat inleveren van boeken. “Van een havist verwachten we meer variatie in de woordenschat: ‘I offer you my apologies’ en een precieze verwerking van de opdracht: ‘for not returning the books on time’. Bij een economisch vraagstuk kan een vmbo-tl leerling volstaan met kortere bewoordingen dan een havist die een redenering uiteen moet zetten.”
De leerlingen die op het Dollard College de zesjarige leerroute volgen, blijven in het vmbo-gebouw bij de leeftijdgenoten die ze kennen. Als havo toch niet haalbaar blijkt, kunnen ze gemakkelijk terug. Nagtegaal: “Zo worden leerlingen gestimuleerd om eruit te halen wat erin zit.”
[kader]
Havo-xl en vmbo-plus
Sinds enkele jaren presenteren scholen zesjarige leerroutes ‘havo-xl’ of ‘vmbo-plus’ om de aansluiting van vmbo-tl op havo te verbeteren.
Officieel mogen deze betitelingen niet gebruikt worden, omdat de naamgeving ‘misleidend’ is . Hans van der Vlies, woordvoerder van de Onderwijsinspectie: “Een vierjarige mavo en dan tweejarig havo is volgens de Wet op het voortgezet onderwijs geen havo-xl, maar gewoon havo. In hun presentatie naar buiten dienen scholen zich aan de bekende onderwijssoorten te houden.” Ook is het volgens Van der Vlies niet toegestaan om een ‘zesjarige havo’ structureel aan hele mavo-klassen aan te bieden. “Alleen op individuele basis is het toegestaan.”
Hoe de inspectie ermee omgaat? “De lijn is dat het niet mag. Als we zoiets tegenkomen, zullen we de wet handhaven. Dat begint met een goed gesprek en dat is doorgaans afdoende.” Of de leerroute dan moet worden opgeheven? “Nee, dat hoeft niet.”