blad nr 12
21-7-2014
auteur T. van Haperen
Column

Twee werelden

Het is zomer. De tijd van terug- en vooruitkijken. Wat ging goed? Wat kan beter? Voor mij was het een uitstekend jaar. Fijne groepen. Goede resultaten. Nieuwe dingen geprobeerd. Zowel met leerlingen als collega’s. Gaan we mee door. En de lerarenopleiding? Tien jaar geleden was dat toch ook een gekkies-magneet. Maar die tijd is definitief voorbij. Nog nooit zoveel goede beginnende leraren gehad als deze ronde. Mooi is dat.
Maar dan de andere wereld. Die van beleid en politiek. De relatie daarmee was, is en blijft verliesgevend. Kijk maar even mee. Dit jaar is voor het eerst de zomervakantie korter. Iets met spreiding van werkdruk, overblijfsel van de agrarische samenleving, continuïteit van het leerproces, yada, yada, yada. Gevolg? De vrije dagen gaan naar de meivakantie, die duurt twee weken, daaromheen organiseren scholen excursies, Pasen erbij, en ik heb nu niet alleen in de zomer, maar ook in het voorjaar een lange lesvrije periode. Tel uit je leerwinst. En politici overzien de gevolgen van hun handelen wel vaker niet. Ze nemen bijvoorbeeld een motie aan. Kamerbreed. Op het vwo alleen academici voor de klas. Vanaf 2020. Maar arbeidseconomen constateren al jaren dat hoogopgeleide leraren een loonachterstand hebben ten opzichte van hun studiegenoten van meer dan 20 procent. En vergeet even de salarisschalen, maar kijk naar het werkelijk uitbetaalde loon, in vooral door nood gedwongen deeltijdfuncties, en zie de achterstand overgaan in een onoverbrugbare kloof. Die motie voeren we dus niet uit! Ook grappig: een commissie stelt vast dat de verplichte rekentoets niet deugt. Iets met rare vragen in veel te rijke contexten. Maar ook in mijn vak toetst het examen vooral leesvaardigheid. Met vreemde vragen. Het talent dat doordenkt betaalt. De schoolse braverik scoort. Ziehier het reële resultaat van verborgen staatsdidactiek. Afgedwongen door de toetsmonopolist.
En dan lees ik ook nog dat de VO-raad de vraag naar en ontwikkeling van leermiddelen in goede banen gaat leiden. En kijk, daar is de parade van clichés weer: digitaliseren, op maat, vaardigheden van de 21-ste eeuw. Dus mensen die nooit schrijven, nooit uitgeven, nooit lesgeven, geen verstand hebben van het leren van kinderen, geen wetenschap bedrijven, deze amateurs gaan met leermiddelen mijn lessen moderniseren. Veel zwarter wordt de humor niet. En ja, ik hoor het je al zeggen: doe niet zo negatief, vertel eens iets leuks. Maar precies daar zit mijn existentiële angst. Ooit vernielt deze waanzin alles wat leuk is aan mijn werk.
Precies een jaar geleden schreef ik de column ‘We keren de wagen’. Entreerecht, koopkracht, oudere leraren, autonomie, het gelul de school uit, de praktijkargumenten erin, de verzilvering van het Rinnooy Kan-plan Leerkracht uit 2007 - dit jaar moest het gebeuren. En dat is mislukt. Ons sterke punt - 100.000 leraren willen iets anders - krijgen we niet over het voetlicht. Leraren functioneren namelijk vooral in eigen kring. De andere wereld, de netwerkwereld van geld, beleid en beeldvorming, jij en ik zijn daarvan losgezongen. En dus gaat de wagen keihard rechtdoor. Met één arm hang ik er nog aan. Net. Het wordt een zomer van wonden likken.