‘Wij doen niets raars en onoorbaars’

Scriptiebureaus die studenten begeleiden bij het schrijven van hun afstudeerscriptie schieten sinds een paar jaar als paddenstoelen uit de grond. Niet elke hogeschool en universiteit is hier blij mee. Soms verbieden ze hun studenten de diensten van deze bureaus in te huren.

Het is zaterdagochtend en bij Studiemeesters in Amsterdam wordt hard gestudeerd door een twintigtal studenten. Hier leren studenten structuur aanbrengen, plannen en krijgen ze uitleg hoe je met databases werkt. “Ook leren we ze omgaan met studieontwijkend gedrag en faalangst. We doen niets voor iemand, wel leggen we uit hoe je het zelf kunt doen”, vertelt Kinge Siljee die het bedrijf in 2012 oprichtte. Ze werkte eerder als docent en scriptiebegeleider in het hoger onderwijs. “Ik vond het zonde dat er zoveel studenten met ambitie en mogelijkheden uitvielen.”
Momenteel zijn er bij Studiemeesters 225 studenten actief en drie- á vierduizend zitten er in het archief, schat ze. Potentiële uitvallers vormen de grootste groep studenten bij Studiemeesters. Doorstromers vanuit het mbo. Mensen die een kind krijgen, kampen met faalangst of dyscalculie, of voor wie Nederlands een tweede taal is. En studenten die thuis inhoudelijke en emotionele steun missen omdat hun ouders niet gestudeerd hebben. “Als je zo’n netwerk niet hebt, zoek je andere oplossingen en dat zijn wij dan”, vertelt Siljee.
Scriptiebureaus zijn de laatste paar jaar aan een snelle opmars bezig. Bij de Kamer van Koophandel staan 47 bedrijven ingeschreven die scriptiebegeleiding bieden en het trefwoord ‘scriptie’ geeft zelfs 159 resultaten. De meeste bureaus begeleiden studenten van onderzoeksvoorstel tot eindconclusie en bieden de mogelijkheid om de tekst na te kijken.
“Er is veel vraag naar begeleiding doordat een heleboel studenten er niet uitkomen met hun bij hogescholen en universiteiten opgedane kennis en vaardigheden”, merkt Stijn Loeber. Hij richtte in 2010 Afstudeerbegeleider op. Maandelijks krijgt het bedrijf zeventig tot honderd informatieaanvragen en melden zich twintig tot dertig studenten aan voor begeleiding, zegt hij. Een standaardpakket voor 15 uur kost net geen 750 euro. Afstudeerbegeleider traint studenten in de opzet van hun scriptie. “We leggen uit wat een inleiding is, wat het verschil is tussen hoofdvraag en onderzoeksvraag en wat een theoretisch kader is”, vertelt Loeber.

Authentiek werk
Hogescholen en universiteiten zijn niet altijd blij met betaalde scriptiehulp door externe bureaus. Bij de Hogeschool van Amsterdam (HvA) is externe scriptiehulp niet toegestaan. ‘Het begeleiden naar het eindniveau is volgens ons de essentie van het docentschap’, laat een woordvoerder per e-mail weten. Siljee reageert verbaasd: “Er werken daar minstens vijftien docenten en studieloopbaanbegeleiders die doorverwijzen naar ons.” Een probleem is volgens haar dat er geen zicht is op wat de bureaus doen. “Wij doen niks raars en onoorbaars. Daarom bellen we instellingen soms op om uit te leggen dat we vaardigheden en gedrag verbeteren. Wij schrijven absoluut niets voor een student. Als je hoort dat dat ergens gebeurt, moet je aangifte doen, want dat is diplomafraude.”
Hogeschool Windesheim kan externe hulp niet verbieden, maar raadt studenten af om met dergelijke bureaus in zee te gaan. Edith van Rijssen, manager marketing en communicatie: ‘Studenten worden geacht authentiek werk in te leveren. Het is een weergave van hun kennis en kunde. Wanneer een scriptiebureau de student feedback geeft in de vorm van concrete verandervoorstellen, is de tekst niet meer authentiek.’
Siljee vraagt in dergelijke gevallen soms of een instelling het erg vindt als ouders helpen. “Er is geen verschil met wat wij doen namelijk. Als je hulp door scriptiebureaus wilt verbieden, moet je alle feedback verbieden.” Windesheim vindt dat de authenticiteit door hulp van ouders niet aangetast wordt. Van Rijssen: ‘Ouders en vrienden doen dit niet vanuit hun professie, ze verdienen er geen geld mee. De ervaring is niet dat ouders en vrienden verder gaan dan het geven van constructieve feedback.’
Siljee: “Elke hogeschool en universiteit is uitgenodigd om bij ons te komen kijken. Dan zien ze dat onze hulp ook bestaat uit constructieve feedback.”

Proeve van bekwaamheid
De Erasmus Universiteit heeft geen centraal beleid over scriptiebegeleiding. Elke examencommissie kan hier op haar eigen wijze mee omgaan. Persvoorlichter Jacco Neleman: ‘De scriptie moet het eigen product zijn van de student. Dan is het uiteraard niet de bedoeling dat de hulp van een ander zover gaat dat dat niet meer vast te stellen is. De intellectuele prestatie moet niet bij een ghostwriter komen te liggen.’
Loeber van Afstudeerbegeleider is het ermee eens dat de scriptie een proeve van bekwaamheid is. “Het gaat erom dat iemand kundig is en dat laat zien in een scriptie. Door te vragen hoe dat proces is gegaan, merk je meteen wat iemand heeft gedaan. Bij Inholland worden scripties nagekeken door twee verschillende examinatoren die de studenten niet spreken. Dan werk je in de hand dat ze hem door iemand anders laten schrijven.”
Hij vindt dat je studenten een eerlijke kans moet geven. “Dat is nu vaak niet zo.” Afstudeerbegeleider krijgt sinds negen maanden veel studenten binnen die nooit de spelregels van een scriptie goed hebben geleerd. “Typerend is dat Inholland- en HvA-studenten zich melden die in vier jaar alles gehaald hebben met een 8 en twee weken geleden voor het eerst van een theoretisch kader hebben gehoord. Dan gaat er iets goed mis.” Siljee bevestigt dat opleidingen voor een deel steken laten vallen. “Hbo’s en universiteiten bieden minder contacturen aan. Meestal niet genoeg. Een scriptie is een leermoment, maar je leert er niks van als je te weinig begeleiding krijgt.”

Falen
De universiteiten en hogescholen vinden niet dat het schort aan begeleiding. Volgens de HvA worden studenten gedurende de hele opleiding voorbereid op het schrijven van een afstudeerscriptie. ‘Met andere woorden: wanneer ze eenmaal aan hun scriptie beginnen, hebben ze de kennis en vaardigheden om ook daadwerkelijk een scriptie te kunnen schrijven’, aldus de woordvoerder.
De Erasmus Universiteit probeert ‘studenten zo goed mogelijk te begeleiden, niet alleen bij hun scriptie, maar gedurende de hele studie’. Windesheim vindt het jammer dat studenten naar scriptiebureaus gaan omdat ze vinden dat de scriptiebegeleiding tekortschiet. Van Rijssen: ‘We hebben veel liever dat ze het bij de opleiding aangeven, dan kan de opleiding daar actie op ondernemen.’
Als er niks misgaat in de begeleiding, zouden wij niet bestaan, werpt Loeber tegen. “Veel instellingen falen in het geven van onderwijs, daar ben ik gefrustreerd over. Als we uitleggen wat het verschil is tussen hoofd- en deelvragen kijken studenten na vier jaar opleiding alsof ze water zien branden.” Moeten opleidingen meer begeleiding bieden? “Niet meer, ze moeten het goed doen en zorgen dat mensen de basistools voor een scriptie beheersen.”
Zowel Studiemeesters als Afstudeerbegeleider hoort ook af en toe dat studenten juist door hun scriptiebegeleider van de opleiding zijn doorverwezen. “Als een begeleider voorziet dat hij te weinig tijd heeft om een student goed te begeleiden gebeurt dat soms”, weet Loeber. Studiemeesters krijgt studenten doorverwezen van onder andere Inholland, Hogeschool van Amsterdam, Universiteit van Amsterdam, Vrije Universiteit, Hogeschool Utrecht, Radboud Universiteit, Avans hogeschool en Hanzehogeschool. Siljee: “Als we merken dat er teveel mensen van dezelfde instelling komen, gaan we met ze praten, want dit zou onderdeel van het regulier onderwijs moeten zijn. Ik zou graag willen dat instellingen Studiemeesters overbodig maken doordat de hulp daar op orde is. Dan zou ik bij een opleiding aan de slag gaan om studenten te begeleiden.”

{citaatje}
@C1:‘Als we uitleggen wat het verschil is tussen hoofd- en deelvragen kijken studenten alsof ze water zien branden’

{portret 1}
‘Ik liep helemaal vast’

Naam: Tatiana Preeker (25)
Studie: Media en Entertainment Management bij Hogeschool Inholland (in november 2013 afgerond)
Scriptiebureau: Afstudeerbegeleider, waar ze inmiddels ook werkt

Ze liep al vast bij de start van haar scriptie. “We kregen korte lessen over het maken van een scriptie, maar dat was zo basaal dat ik daar niet uit kon halen hoe ik een scriptie in elkaar moest zetten. Tot dan toe haalde ik goede cijfers en het was frustrerend dat dit niet lukte. Ik liep helemaal vast.”
Ook de afstudeerkring met een aantal studenten onder begeleiding van een docent van Inholland hielp haar niet verder. “Je kon de docent aanspreken als je een korte vraag had, maar de tijd ontbrak om echt te gaan zitten over je hoofdvraag of je theoretisch kader. Het is lastig als je niet een vaste begeleider hebt waarmee je elke week of maand een contactuur hebt.” Preeker concludeerde dat ze niet de begeleiding ging krijgen die ze zocht. “Ik wilde het meteen goed doen en niet later in het proces vastlopen.”
Ze zocht hulp bij Afstudeerbegeleider. “Ze legden snel uit hoe je een scriptie schrijft: wat er in de inleiding moet, wat een theoretisch kader is en wat de probleemstelling is. Er wordt niks voor je op papier gezet, maar ik wist wel snel wat ik moest gaan doen.” Preeker schreef haar scriptie over de vraag in hoeverre studenten en docenten kunnen communiceren via sociale media. “Facebook bleek daarvoor het meest geschikte medium.”
De begeleiding leverde op dat ze verbanden zag tussen scriptieonderdelen die ze in het begin niet zag. “Het maakte me meer proactief en zorgde dat ik ervan overtuigd was dat ik wist wat ik deed. Het schrijven van een scriptie is niet de leukste periode van je studie, maar ik heb er heel veel van geleerd en mijn diploma heb ik dubbel en dwars verdiend.”

{portret 2}
‘Dit kan ik, ik ga het halen’

Naam: Patty Rudge (38)
Studie: Nima-B bij NCOI Opleidingsgroep
Scriptiebureau: Studiemeesters

Vooraf dacht ze over haar scriptie: “Wat een ramp, dit komt nooit meer goed.” Ze volgt de opleiding Nima-B bij het NCOI en werkt op de marketingafdeling van een vloerenfabrikant. “Ook wij hebben last van de crisis en voor mijn afstudeerscriptie onderzoek ik wat we op marketinggebied moeten doen om de markt te laten aantrekken.” Ze werkt fulltime en is alleenstaande moeder. “Ik heb de neiging heel veel te willen doen en schuif daardoor soms zaken opzij die ik op dat moment niet zo belangrijk vind. Iemand op twitter zei dat ik last had van studieontwijkend gedrag. Dat vond ik niet leuk om te horen, maar ik wist wel dat ik over een paar weken teksten moest inleveren voor mijn studie.”
De begeleiding vanuit NCOI is beperkt. “Je hebt één keer per maand contact met een docent en ze geven niet aan dat je vragen kunt stellen over je scriptie. De begeleiding laat wat dat betreft een beetje te wensen over, maar het gaat nu eenmaal om zelfstudie bij NCOI.”
Daarom zocht Rudge contact met Studiemeesters. “Ik had structuur nodig en een rustige werkruimte, die vind ik hier. Thuis werkt dat niet. Dan is er de was, mijn zoontje komt binnen met vriendjes en collega’s bellen op.” Samen met een begeleider bracht ze structuur aan in haar scriptie en zette een planning uit om te zorgen dat ze op tijd klaar is. “Het is fijn hier met mensen te kunnen praten of ik op de goede weg zit en of het logisch is wat ik schrijf.”
In totaal verwacht ze ongeveer 1500 euro kwijt te zijn als ze in februari klaar is. “Voor alle hulp en begeleiding die ik krijg, is het relatief goedkoop.”
En hoe kijkt ze nu tegen haar scriptie aan? “Gaandeweg de begeleiding heb ik het gevoel gekregen: dit kan ik. Ik ga het halen.”