Onze scholen zijn blijkbaar van gisteren

Voor het eerst in Nederland investeert een bedrijf miljoenen in een school. Zonder tegenprestatie. De scholen in de buurt zien het niet als bedreiging. De overheersende mening is dat aan ondersteuning van het bedrijfsleven niet meer valt te ontkomen. Je moet wel op zoek naar sponsors, wil je meegaan met de rest van de scholen om je heen."

Basisschool de Rietakker in De Bilt is in korte tijd omgetoverd tot een hightech computeromgeving. KPN reikte de helpende hand en heeft voor ruim 1,5 miljoen aan computermaterialen geïnstalleerd. De school beschikt nu over een draadloos netwerk waardoor leerlingen met laptops door de hele school snoerloos aan de slag kunnen. Verder zijn er webcams, beamers, projectieschermen en een lokaal met 25 computers die aangesloten zijn op een centraal smartbord, waar een leerkracht met een virtueel krijtje op kan tekenen.
Volgens het telecombedrijf is dit alles geen toekomstmuziek, maar kan de school van vandaag er zo uitzien. De bedoeling is dat leerlingen en personeel van de Rietakker uitproberen welke van deze ict-middelen echt handig zijn ter ondersteuning van het onderwijs. ³Dit experiment is een goede manier om te kijken wat een school precies nodig heeft aan materiaal², zegt KPN-woordvoerder Michel Hueber. ³Met die gegevens kan het ministerie verder om gericht de achterstand op ict-gebied op alle andere scholen in te halen.²
Maatschappelijke verantwoordelijkheid noemt KPN als reden om te investeren. Hoewel het bedrijf geen tegenprestatie van de school verwacht, is het ook niet een en al barmhartigheid. ³We doen dit natuurlijk niet helemaal voor niets. De jeugd heeft de toekomst. De kinderen van vandaag zullen straks onze nieuwe medewerkers of onze toekomstige klanten zijn. Het is daarom ook voor ons van belang dat achterstanden worden ingehaald², aldus Hueber.
Eind jaren negentig uitten organisaties hun ongerustheid over de omvang en invloed van sponsoring in het onderwijs. Dit leidde in 1997 tot het opstellen van een convenant, waarin staat hoe scholen op een zorgvuldige manier met sponsoring kunnen omgaan. Uit een inventarisatie onder vierhonderd basisscholen blijkt dat sponsoring in het primair onderwijs slechts beperkt voorkomt. Vijftien procent maakt er gebruik van, meestal gaat het om geringe bedragen. Volgens het blad Uitleg van het ministerie ontvangt een school gemiddeld tweeduizend gulden. De tegenprestatie bestaat vooral uit advertenties in de schoolgids. Donaties waarbij geen tegenprestatie wordt verwacht, komen echter vaker voor. Eenderde van de vierhonderd scholen krijgt giften. Het gemiddelde ligt rond de vierduizend gulden. Een stuk hoger, maar nog niet echt indrukwekkend te noemen.

Schokkend
Ook de AOb is niet tegen sponsoring door het bedrijfsleven. Vice-voorzitter Walter Dresscher: ³Een beetje reclame is niet zo vreselijk. Scholen en bedrijven moeten zich aan bepaalde voorwaarden houden, bijvoorbeeld dat bedrijven zich niet bemoeien met de lesinhoud. Daarbij moet de overheid voorkomen dat scholen afhankelijk worden van gelden van het bedrijfsleven.²
Bij deze miljoenendonatie is het enkel de hoogte die tot denken zet², zegt Dresscher. ³Dat een buitenstaander als KPN tot de conclusie komt dat miljoenen nodig zijn om een school up-to-date te krijgen, is ronduit schokkend te noemen.²
Dat er blijkbaar een bedrag van 1,5 miljoen nodig is om de titel school van vandaag te krijgen, maakt niet veel indruk op het ministerie. ³Achterstand is relatief, het ligt er maar aan hoe je er tegen aankijkt. Uit onderzoek blijkt dat het computergebruik in het basisonderwijs heel hard in ontwikkeling is, maar als je het gebruik gaat vergelijken met andere sectoren dan is er misschien sprake van een achterstand. Daarbij maakt minister Hermans zich al sterk voor verdere ontwikkeling van de ict en is hij natuurlijk de eerste die zegt dat er extra geld voor het onderwijs moet komen², aldus een woordvoerder.
Het ministerie is niet tegen donaties of sponsoring. ³Het staat iedereen vrij om te geven wat hij wil. Dat al het geld naar één school gaat, mogelijk met gevolgen voor andere scholen, is nog altijd de keuze van KPN.²
Dit is natuurlijk een gemiste kans van het ministerie², zegt Renske Griffioen, zakelijk coördinator van de Rudolf Steinerschool in De Bilt. ³Ik vind het prachtig dat een bedrijf het onderwijs sponsort, maar eigenlijk is het een taak van het ministerie. Dat belooft de kwaliteit van het onderwijs te garanderen, dan moet het daar ook voldoende in investeren. Nu zie je duidelijk dat daar waar gaten vallen, het bedrijfsleven inspringt.²
Griffioen denkt niet dat het aantal leerlingen terugloopt, omdat er in de buurt een school met hightech computeronderwijs staat. Als ouders moeten kiezen voor een school spelen vele afwegingen een rol. Ict alleen is niet het belangrijkste. Onze school is een vrije school en heeft dus een eigen identiteit waar ouders speciaal voor kiezen. Ik gun het de Rietakker ook van harte. Investeren in onderwijs is broodnodig en bij deze actie is elke school gebaat. De omliggende scholen zoals de onze kunnen van de apparatuur gebruikmaken. Ik vind het echt positief.²
Het lijkt de mening van de meeste scholen in de buurt: geld voor onderwijs is noodzakelijk en het maakt niet uit waar het vandaan komt, zolang de bedrijven zich maar niet met de inhoud gaan bemoeien. Geen enkele school vreest een teruglopend leerlingenaantal of wel? ³Mijn eerste reactie was: Nou, dit is een leuke leerlingentrekker², zegt Ronald Koopman, directeur van de Buys Ballotschool in De Bilt. ³Ik denk dat er best ouders zullen zijn die voor een school met zoveel mogelijkheden op ict-gebied vallen. Maar uiteindelijk zullen de meeste ouders toch kiezen voor het totaalplaatje dat een school te bieden heeft.²
De toekomst van sponsoring ziet hij echter somber in. ³De tweedeling tussen zwarte en witte scholen wordt hierdoor alleen maar groter. Als voormalig directeur van een zwarte school weet ik dat het heel moeilijk is om sponsors te vinden. Het is voor bedrijven blijkbaar niet aantrekkelijk om in zwarte scholen te investeren. Bovendien is het voor witte scholen op ict-gebied al makkelijker, omdat daar meer ouders zijn die feeling hebben met computers. Dat maakt een enorm verschil.²
Dit wil niet zeggen dat ik tegen sponsoring ben², vervolgt Koopman. ³Natuurlijk mag zo¹n bedrijf zich niet bemoeien met de inhoud, maar ik vind het geen bezwaar als er ergens onopvallend staat: Dit is geschonken doorŠ Je redt het niet als je als school de horizon niet verlegt. Je moet wel op zoek naar sponsors, wil je meegaan met de scholen om je heen.²

Aantrekkingskracht
Ook de scholen in Bilthoven, op een steenworp afstand van De Bilt, mogen gebruikmaken van de mogelijkheden van de Rietakker. ³Ik zie het niet als concurrentie², zegt directeur Tiemen van der Worp van basisschool de Poolster. ³Eerder als een samenwerking. Het is een uitstekend plan van KPN. Dat het aantrekkingskracht op ouders zal hebben, is dan een plezierige bijkomstigheid voor die school.²
Volgens Van der Worp ligt de kracht van dit project niet alleen in het geld en de spullen, maar vooral dat het bedrijf de technische knowhow biedt. Ook hij wijst met een beschuldigende vinger richting ministerie. ³De overheid geeft te weinig geld ten opzichte van de zeer ambitieuze doelstellingen die het heeft. Je krijgt een bepaald budget voor materiaal, gebouwen en computers. Het resultaat is duidelijk: in de meeste scholen is het een trieste bedoening. Natuurlijk kun je perfecte computers kopen en een bedrijf inschakelen om een netwerk aan te leggen, maar dan? Het probleem zit Œm in de deskundige ondersteuning. We hebben op dit moment geen professionele leerkrachten in huis die de leerlingen kunnen begeleiden. Daar ligt dus ook een taak voor de overheid. KPN heeft het mooi weergegeven: de Rietakker is niet de school van morgen, maar de school van vandaag. Wat naar mijn idee wil zeggen dat onze scholen eigenlijk de scholen van gisteren zijn.²
De directeur van de Rietakker, Martin van Veelen, kan de deal die hij met het telecombedrijf heeft gemaakt, iedere school aanraden. ³We hebben in goed overleg met alle partijen, ook ouders, hiertoe besloten. Dat KPN geen tegenprestatie verlangt, is een van de redenen waarom we akkoord zijn gegaan. Er zijn geen logootjes te vinden in de school, ik zwaai niet met KPN-vlaggetjes, ik hoef geen evaluatierapportjes te schrijven, kortom, de school heeft hier absoluut geen enkele last van. Alleen maar voordeel. Het is leuk voor de kinderen en makkelijk voor de leerkrachten. Het is zoals een school behoort te zijn. We zijn af van het geneuzel met opstartdiskettes en we zijn bevrijd van vele ergernissen die met computers gepaard gaan. Daar behoor je je als school ook helemaal niet druk om te moeten maken, wij zijn er om onderwijs te bieden, anderen voor de hulpmiddelen.²
Van Veelen kan zich absoluut niet voorstellen dat andere scholen een dalend leerlingenaantal vrezen. ³We hebben een prima samenwerkingsverband in deze regio. Elke school mag ook gebruikmaken van de apparatuur, daar wordt een rooster voor opgesteld. Ouders die alleen komen voor de ict-mogelijkheden, zal ik weigeren. Mijn school hoeft niet groter, ik vind het prima zo.²
Met de KPN heeft de school een gebruikersovereenkomst gesloten. Na drie jaar kan de school de apparatuur voor een symbolisch bedrag overnemen. Van Veelen ziet deze deal als een startschot voor andere bedrijven om te investeren. ³Natuurlijk is het de taak van de overheid om er op toe te zien dat alle regels worden nageleefd en er goed onderwijs wordt gegeven. Het is voor scholen echter niet op te brengen om veel extra¹s te bieden met het geld dat ze krijgen. Daartegenover zijn er zoveel bedrijven die ongelooflijk veel winst maken. Een investering als deze van KPN valt bij de winst in het niet. Het is een kleine moeite voor andere bedrijven om ook die stap te zetten en hun maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen. Een samenwerking op deze manier met het bedrijfsleven gun ik iedereen.²