Hét basisschoolboek

Wat leert een kind in groep 3? Wat geef je aan de juf als ze jarig is? Waarom moet er nu alweer getoetst worden? Wat doet een ib’er? Ouders verdwalen op de basisschool. Journalist Jacqueline Wouda schreef Het basisschoolboek voor ouders die alles willen weten.

Het basisschoolboek behandelt de meest uiteenlopende onderwerpen. Hoe leesniveaus in elkaar steken. Hoe de kleutermotoriek werkt (een vierjarige kan recht knippen, een zesjarige kan golvend knippen). Veelvoorkomende leerproblemen. Wat een kind in welke groep leert. Of een kind onder schooltijd naar de tandarts mag.
Schoolfruit, gezonde traktaties, hoofdluis en kinderkwalen worden besproken. Tips gegeven, valkuilen behandeld (help, mijn kind rekent heel anders dan ik). “Ik wilde een praktische en laagdrempelige gids maken waarin de domste vragen behandeld worden”, legt auteur Jacqueline Wouda uit.
Weten ouders dan niet hoe de basisschool werkt?
“Het onderwijs is een ingewikkelde toestand. Het beeld van ouders is gebaseerd op hun eigen basisschooltijd en op wat ze lezen in kranten. Maar dan komen ze op de basisschool binnen en blijkt al snel dat ze er heel weinig van weten. Hun kleuter vertelt thuis niet uitgebreid over school. Terwijl je als ouder heel graag wilt weten hoe een schooldag er uitziet. Het boek kan ook gebruikt worden om het gesprek op gang te brengen. Als je weet wat een kind ongeveer in welke groep leert, kun je daarop inhaken, bijvoorbeeld aan je kind in groep 3 vragen: Goh, heb jij al bussommen gemaakt?”
Geven leraren geen voorlichting dan?
“Ja, zeker wel. Maar zij kunnen niet alle vragen van ouders beantwoorden. Ik heb er een jaar over gedaan dit boek te schrijven. Ik wil maar zeggen: er is heel veel te vertellen over de basisschool. Ouders kunnen de juf wel even aanschieten als ze hun kind afzetten, maar vaak staan er dan ook tien kinderen om de juf heen die hun verhaal willen doen. Die gaan voor. En terecht. Tijdens tienminutengesprekken kan de leerkracht het hebben over ‘ontluikende geletterdheid’, of de ‘dmt’. Sommige ouders zijn wel zo ad rem te vragen waar ‘dmt’ voor staat (drieminutentoets). Maar het gesprek met de leerkracht duurt maar tien minuten, daarin kan de leerkracht nooit alle vragen beantwoorden.”

Opjutten
Is de basisschool nu zoveel anders dan dertig jaar geleden?
“Het onderwijs is niet meer zo klassikaal. Er is meer maatwerk. Methodes zijn anders, vooral rekenmethodes. Nu leren kinderen eerst het ‘waarom’ en dan pas het ‘hoe’. Vroeger kon je alle tafels opdreunen, maar had je geen idee wat je ermee kon. Als je kind ergens tegenaan loopt en jou om uitleg vraagt, kan het averechts werken als jij een heel ander soort uitleg geeft dan de juf. Het is belangrijk daar als ouder bij stil te staan.”
Voor dit boek heb je met leerkrachten en ouders gesproken. Waarom?
“Ik wilde een goed beeld geven van wat de ‘gemiddelde basisschool’ is. Om daar achter te komen heb ik veel mensen gesproken, veel schoolgidsen doorgenomen. Ouders willen niet alleen weten wat er op hun basisschool gebeurt, maar ook of het ‘normaal’ is hoe het er op hun school aan toe gaat. Ze kennen immers maar één basisschool.”
In verschillende hoofdstukken komen toetsen aan de orde. Is dat een belangrijk onderwerp voor ouders?
“Als kinderen klein zijn, vinden ouders toetsen vaak overtrokken. ‘Laat ze toch lekker spelen’, zeggen ze dan, zich niet realiserend dat spelen ook gewoon leren is. Als kinderen ouder worden, gaan ouders toetsen ineens heel interessant vinden. Op mijn site Thuisinonderwijs.nl krijg ik veel vragen over het waarom van toetsen en ook over hoe scores geïnterpreteerd moeten worden. Dat heb ik voor alle leeftijden in mijn boek willen uitleggen.”
Zijn ouders zo onzeker dat ze een boek nodig hebben dat hun vertelt of ze wel of geen cadeautje moeten kopen als de juf jarig is?
“Trakteren is een heikel punt voor veel ouders. Het moet gezond, maar lekker, en ook mooi. Moeders laten zich opjutten door andere moeders. Voor de leraar wordt meestal wel een cadeautje gekocht, maar die wordt wel een beetje moe van het zoveelste doosje chocolade dat hij krijgt. Trakteren is een onderwerp waar ouders wakker van kunnen liggen.”

Gescheiden ouders
De rechten van ouders worden regelmatig genoemd. Vaak staat daar dan iets relativerends bij als: Vraag je wel af of je de verhouding met de school op scherp wilt stellen. Waarom?
“Wanneer het niet zo goed met je kind gaat als je had gehoopt, is het wel heel makkelijk de school af te branden. Veel leerkrachten doen hun stinkende best. Je moet daar als ouder van uitgaan. Ik heb geprobeerd allerlei situaties van verschillende kanten te belichten, zodat ouders bewust met hun rechten kunnen omgaan. Het kind mag er niet de dupe van worden dat de ouder rechten heeft.”
Er is ook een hoofdstuk over gescheiden ouders. Wat heeft dat met de basisschool te maken?”
“Ik heb geen handboek ‘hoe te scheiden met een schoolgaand kind’ willen schrijven. Maar de basisschoolperiode is druk voor ouders. Veel relaties redden het niet. Een scheiding neem je de school in – of je nu wilt of niet. Sommige ouders gebruiken de school als bushalte, om het tasje over te geven. Er zijn kinderen die angstig worden van de verhalen van klasgenootjes met gescheiden ouders. Scholen weten niet welke ouder ze moeten benaderen als er wat is. Daarom vond ik dat echtscheidingen thuishoren in mijn boek.”
Je hebt zelf vier kinderen. Wat had je over de basisschool willen weten voor je ermee in contact kwam?
“Ik had vooral graag de eerste hoofdstukken, over de schoolkeuze en groep 1 en 2, willen lezen. Ik liep tegen heel basale dingen aan. Had ik gymschoentjes voor mijn kind gekocht – daarom werd gevraagd - bleken de andere kinderen een soort slofjes te dragen. Had dat dan gezegd! Ook had ik graag willen weten wat kinderen leren en vooral waarom. Achter vrijwel alles wat een kind op school doet, gaat een theorie schuil, die je als ouder niet kent.”

{noot}
Het basisschoolboek. Alles wat je als ouder wilt weten over kinderen en de basisschool, door Jacqueline Wouda. Kosmos Uitgevers, €22,95, ISBN 9789.0215.533.99.