- blad nr 15
- 5-10-2013
- auteur D. van 't Erve
- Redactioneel
Keer op keer te laat
‘Het valt ons op dat er veel kinderen te laat op school komen. De komende weken gaan wij hier strenger op letten en ouders en/of kinderen hierop aanspreken. Vertrek op tijd van huis en zorg dat je op tijd bent in de les.’ Het berichtje van basisschool het Spectrum in Hoorn zorgde vorig jaar voor veel reuring onder ouders. “Maar het heeft wel geholpen”, vertelt directeur Arie Wim Kars. Hij had de ophef niet verwacht. “Vooral het feit dat ze erop aangesproken worden, vonden veel ouders vervelend. Het is een mentaliteitskwestie. Zeker bij de kleutergroepen zijn er ouders die vinden dat tijd er niet zo toe doet. En verder ligt het ook aan het type. Ik heb zelf twee dochters: de oudste is overal fantastisch op tijd, terwijl de jongste het steeds maar net haalt. Ook op school zie je dit patroon. De meeste ouders zijn op tijd, maar een aantal komt altijd pas net aangehold op het moment dat ik de deuren sluit.”
En die laatste groep woont meestal ook nog om de hoek, vult directeur Eduard uit de Bos aan. Toen hij tien jaar geleden op basisschool de Vuurtoren in Den Haag begon, was het ’s ochtends een zoete inval. “Ouders kwamen binnen wanneer ze wilden en bleven massaal in de gangen kletsen over wat ze gister allemaal beleefd hadden. Pure verknoeiing van onderwijstijd.” Uit de Bos kiest het liefst voor een vrolijke noot: “Met een beetje humor zet ik ze de school uit. Ik zing bijvoorbeeld de tune van Koffietijd, dat werkt heel goed.”
Daarnaast voerde Uit de Bos al snel een regeling in die veel scholen hanteren: Als een kind te laat komt, moet hij zich bij de directeur melden en krijgt hij een telaatbriefje, het toegangsbewijs voor de groep. “Dat werkt prima. Op deze manier wordt de les zo min mogelijk verstoord. De reden waarom de leerling te laat is, staat op het briefje. De juf hoeft dus niets te vragen, wat anders altijd voor onrust zorgt.”
Dat leerlingen zich eerst bij hem moeten melden, biedt volgens de directeur nog een groot voordeel: “Meestal ligt de reden voor de hand, verslapen of file, maar als er eens wat anders aan de hand is, ben je direct op de hoogte.”
Na drie briefjes in korte tijd neemt de school contact op met de ouders. Helpt dat niet, dan volgt een gesprek op school en als dat ook niet helpt, volgt een melding aan de leerplichtambtenaar. Die stuurt een waarschuwingsbrief en neemt na drie weken contact op met de school om te horen of het te laat komen is gestopt. Zo nee, dan volgt een gesprek tussen ouders en leerplicht, en is een verwijzing naar hulpverlening of het opmaken van een proces-verbaal een mogelijk vervolg.
Nablijven
Zover is het op de Vuurtoren zeker niet gekomen. Uit de Bos: “Eén keer kwam er een meisje uit groep 8 steeds te laat omdat ze zich nog uitgebreid moest opmaken. Haar moeder was dan de deur al uit. Drie briefjes betekent nablijven en contact met de moeder. Nou dan snapt ze het wel hoor. Het komt nog wel eens voor, maar meestal belt haar moeder dan al op dat ze onderweg is.”
Dat doen meer ouders nu, melden dat hun kind te laat komt. Alleen maar prettig, vindt Uit de Bos. “Want dan weten we waar we aan toe zijn.”
Na het bericht in de nieuwsbrief kwamen de kinderen op basisschool het Spectrum keurig op tijd. Directeur Arie Wim Kars: “Maar het effect ebt weg en we hebben nog wel eens zo’n bericht geplaatst. Leerkrachten zouden ook zelf bij de ouders moeten aangeven dat het vervelend is als kinderen te laat komen, maar dat vinden ze moeilijk. Dus ben ik de boeman die de ouders alert houdt, dat werkt tot nu toe prima.”
Er zijn ook ouders die hun kind vervolgens te laat komen ophalen. Op de Rotterdamse basisschool Jan Antonie Bijloo liep het tien jaar geleden de spuigaten uit. Ouders kwamen regelmatig pas een uur na schooltijd opdagen. Directeur Martin Vet: “Dat is vooral voor jonge kinderen niet leuk en ook heel erg hinderlijk voor de juf die dan geen andere werkzaamheden kan doen. Het ging om notoire laatkomers met een nonchalante attitude, ze snapten gewoonweg niet waar we ons druk over maakten.” Reden voor de school om alle ouders te melden dat ze van laatkomers in vervolg een vergoeding zal vragen voor ‘naschoolse opvang’. “Dat zorgde voor veel commotie en ik zat zelfs nog in dat discussieprogramma Rondom 10”, herinnert de directeur zich. “Het heeft wel geholpen, uiteindelijk hebben we nooit zo’n boete hoeven opleggen.”
Door de opkomst van de mobiele telefonie hoeven leerkrachten tegenwoordig niet zo lang meer te wachten. “Als een ouder te laat dreigt te komen, belt hij gewoon een andere ouder die zich over het kind ontfermt”, merkt Vet.
Wedstrijd
Om ouders te stimuleren hun kinderen ook op tijd te brengen, bedacht de Rotterdamse school opnieuw een ludieke aanpak. Kinderen die na half negen komen, blijven eerst een kwartier in de aula voordat ze naar binnen mogen. Op die manier kan de leerkracht gewoon met de les beginnen en is er maar een keer een verstoring door laatkomers. Vet: “Dat werkt fantastisch. Waar eerst soms slechts de helft van de klas aanwezig was, is nu iedereen er. Ouders hebben vaak haast om op hun werk te komen, maar vinden het niet prettig om hun vierjarige in een grote zaal alleen achter te laten. Ze zorgen er dus wel voor dat ze op tijd zijn.”
De aanpak werd vorig schooljaar ingevoerd met een wedstrijd die vier weken duurde. De klas die het meest op tijd was, kreeg een prijs. Ook dat was een succes, volgens de directeur. “Als alle kinderen op tijd waren, kregen ze een smiley op de deur. Kinderen renden de school in, zo fanatiek waren ze. Na een maand stopte de wedstrijd, maar gingen we geruisloos door met het systeem waar inmiddels ook de ouders aan gewend waren. Op een plezierige en positieve manier hebben we het te laat komen weten te stoppen.”
Natuurlijk blijven er kinderen te laat komen, zegt Vet. “Eén keer verslapen kan de beste overkomen. Maar vaak zijn het dezelfden die steevast te laat komen. In dat geval schakelen we leerplicht in, dat gebeurt zo’n twee tot drie keer per jaar. Te laat komen is dan een signaal dat er meer aan de hand is thuis: ouders hebben schulden of zijn verslaafd bijvoorbeeld. Dan is het goed dat een leerplichtambtenaar vervolgens gericht hulp kan inschakelen om alles thuis weer goed op de rit te krijgen.”
{kader 1}
Leerplicht in actie
Regelmatig te laat komen valt onder ongeoorloofd verzuim. Laatkomers missen een deel van de les en verstoren die voor anderen. Veelvuldig te laat komen zorgt voor een achterstand en kan bovendien een voorbode zijn voor spijbelgedrag en voortijdig schoolverlaten later. Leerplichtambtenaren houden dan ook overal in het land acties op basisscholen om ouders en leerlingen te wijzen op het belang van op tijd komen. Op de Dag van de Leerplicht deelden ze bijvoorbeeld in Hoogvliet aan laatkomers rode kaarten uit, in Groningen belden ze ouders van laatkomers op en in Boskoop beloonden ze de leerlingen die op tijd kwamen met fruit. In Amsterdam houdt Bureau Leerplicht Plus het hele jaar door acties. Vorig jaar draaide bijvoorbeeld het project ‘Fresh in de les’ op twee scholen in Amsterdam West omdat kinderen er vaak te laat kwamen en vermoeid in de lessen hingen. Gedurende een maand waren er activiteiten rondom gezond eten, bewegen en slapen waaraan verschillende organisaties in de buurt meededen. “Vanuit Bureau Leerplicht zijn er in die periode dagelijks controles op school”, vertelt woordvoerder Kirsten Slisser. “We leggen uit wat leerplicht is en hoe belangrijk het is om op tijd te komen. Het is een mooi voorbeeld van hoe de boodschap ‘kinderen moeten op tijd naar bed’ kan leiden tot minder te laat komen en het project wordt dan ook in andere delen van de stad herhaald.”
{kader 2}
Tips voor leerkrachten
- Laat een kind meteen gaan zitten en vraag niet waarom het te laat was. Hierdoor kun je snel en met zo min mogelijk onrust de les hervatten.
- Jonge kinderen kunnen er niets aan doen. Spreek ouders er op een goed moment op aan en vraag ook naar de reden.
- Geef notoire telaatkomers ook eens een pluim: wat fijn dat je nu zo vaak op tijd bent.
- Zorg dat de regels en verwachtingen duidelijk zijn.
- Laat ouders/kinderen weten hoe vervelend te laat komen is voor de leerling zelf, de groep en jou als leerkracht.
Sorry meester, ik wilde wel, maar mijn schoenen gingen zo langzaam’
Leerling van basisschool Jan Antonie Bijloo, Rotterdam
‘Sorry, mijn wekker had zich verslapen’
Smoezen.boekie.nl
‘Sorry, we dachten dat het zaterdag was’
Smoezen.boekie.nl
‘Sorry, de nieuwe vriend van mijn moeder kon de weg niet zo goed vinden’
Smoezen.boekie.nl