• blad nr 14
  • 21-9-2013
  • auteur L. Douma 
  • Redactioneel

 

Succes in de personeelskamer

De mens is een groepsdier dat sympathiek gevonden wil worden. Ook in de lerarenkamer. Het maakt je werk een stuk aangenamer als je collega’s je leuk vinden. Volg de tips op en voor je het weet lopen je nieuwe collega’s met je weg.

Als nieuwkomer word je het liefst zo snel mogelijk opgenomen in het team. Hoe zorg je dat je aardig gevonden wordt?
“Mensen hebben een positieve verwachting van een nieuwe collega”, weet hoogleraar sociale psychologie en auteur van het boek De eerste indruk*, Roos Vonk. “Van nature is bij ons ingebouwd ‘o, die nieuwe collega is vast leuk’.”
Hoe maak je die positieve verwachting waar? Het Onderwijsblad heeft tips. Lees ze aandachtig, want een eerste indruk weegt zwaarder dan de indrukken die daarop volgen en een negatieve indruk blijft langer hangen dan een positieve.

1.Wees aardig, geef complimenten, slijm
Het is een open deur: om aardig gevonden te worden, moet je aardig zijn. Maar aardig zijn, is soms niet makkelijk. Sommige mensen vinden het nogal ingewikkeld om complimenteus te zijn. “Begin eens met alle aardige dingen die je over iemand denkt – wat een slimme opmerking is dat, wat een mooie broek – te zeggen”, tipt Vonk.
“Als je mensen een positief gevoel geeft, kijken ze ook op een positievere manier naar jou”, is de ervaring van leraar Tim Bartlema. Hij is een ervaringsdeskundige, want hij heeft de afgelopen negen jaar op zeven verschillende scholen gewerkt en is heel likable, vindt de schrijver van dit artikel. Bartlema werkt nu bijna twee jaar op praktijkschool de Burg in Assendelft. “Ik zie het altijd wel als iemand naar de kapper is geweest en maak daar dan ook een opmerking over. Fijner vinden collega’s het misschien wel als je opmerkt dat ze leuk omgaan met een kind op het plein, of dat je het knap vindt hoe ze een lastige leerling in het gareel krijgen.”
Eigenlijk moet je als nieuweling nog verder gaan. Je moet slijmen, ontdekte Vonk. “Slijmen werkt.”

2.Wees oprecht
Het lijkt een beetje tegenstrijdig: je moet slijmen, maar ook oprecht zijn. Slijmen is niet hetzelfde als liegen, zegt Vonk. Let wel op wie je paait en wanneer. Als jouw directe collega’s bijvoorbeeld zien dat je je baas probeert te paaien, dan vinden zij jou minder aardig, want slijmerig. Een oplossing: slijm gewoon tegen iedereen, dan is er niets aan de hand. Wat helemaal goed werkt, is slijmen tegen collega’s met een lagere sociale status. Vonk: “Statusverschil kan ingezet worden als tool om oprechtheid te toetsen. Als jij aardig doet tegen de kantinejuf, vinden mensen je eerder oprecht. Je hebt immers niets te winnen bij slijmen bij de kantinejuf, in tegenstelling tot bij je leidinggevende.”

3.Toon interesse
Nieuwkomers nemen vaak als uitgangspunt ‘ik wil dat mijn collega’s mij leren kennen’. Een valkuil, legt Vonk uit. “Ga uit van de ander. Zoek uit wie die ander is. Dat wordt gewaardeerd.”
Heb oog voor detail, adviseert de Amerikaanse coach en carrièregoeroe Scott Dinsmore, die onderzoek heeft gedaan naar vriendschappen. Luister goed, probeer er achter te komen wat een ander mooi vindt of belangrijk en kom daar later op terug. Zoek ook naar overeenkomsten. Houden jij en je collega beiden van katten? Hebben jullie kinderen in dezelfde leeftijd? Geweldig! Dat schept een band. “Een gemeenschappelijke afkeer, schept nog beter een band”, weet Vonk. “Maar kijk daarmee uit. Als je nieuw bent, kun je niet gaan klagen over die ene collega of die vervelende klas.”

4.Doe je huiswerk
Onthoud met wie je waarover gesproken hebt. En sla namen goed op. Na een kort gesprekje mag je best nog eens vragen hoe iemand ook alweer heet, maar je kunt hier geen gewoonte van maken. Wanneer je de naam van die collega met die snor alweer vergeten bent, moet je die op slinkse wijze – of gewoon door het smoelenboek erop na te slaan – achterhalen.

5.Wees niet te uitgesproken
Wees niet te pittig. Vind je de roosters op je nieuwe school slecht? Snap je niet waarom het leerlingvolgsysteem zo chaotisch is? Houd het nog even voor je. Niets is zo irritant als een nieuwe collega die het allemaal beter weet. “Op een nieuwe school heb ik tegen de directeur gezegd dat de vergaderingen wel erg langdradig waren”, vertelt Bartlema. “Dat ik daar als broekie wat over zei, werd niet gewaardeerd. Het is niet altijd slim om eerlijk te zijn. Na die opmerking kwam de directeur regelmatig mijn klas in terwijl ik lesgaf. Ze was een stoorzender en ik had echt het idee dat het een soort payback was. Het is ook niet meer goed gekomen.”
Gun jezelf de tijd te weten te komen waarom de dingen zijn georganiseerd zoals ze zijn georganiseerd. Vonk: “Vaak kom je er dan achter dat je eerste indruk niet klopte en herzie je je mening. Blijf je bij je standpunt, houd je mening dan nog even voor je. Je moet eerst krediet opbouwen voor je kunt bekritiseren.”
Wees trouwens ook niet te uitgesproken met je kleding. Je leerlingen vinden het misschien leuk als jij in gothic uitrusting op school komt, je collega’s hebben liever dat je wat meer op hen lijkt. Mensen die op ons lijken vinden we namelijk aardiger.

6.Wees mooi
Knappe mensen liggen beter in de groep dan lelijkerds. Aantrekkelijkheid heeft een halo-effect: mensen denken dat als die nieuwe collega één positieve eigenschap heeft (schoonheid), hij er meer zal hebben.
Let op, knap is wenselijk, sexy uit den boze, tenzij je als vrouw in een mannenteam werkt – ongebruikelijk in het onderwijs. Andere vrouwen houden niet van een sexy collega. Wel knap, niet sexy: hoe ziet dat er uit? “Meg Ryan vind ik altijd een mooi voorbeeld”, zegt Vonk. “Zij ziet er mooi, vriendelijk een aardig uit, zonder dat zij een bedreiging vormt.”

7.Neem de tijd
Laat die kennismakingsmiddag niet aan je voorbijgaan. Is er een vrijmibo? Ga daar naartoe. Om aardig gevonden te worden, moet je er wel zíjn. Vooral voor vrouwen is dit een aandachtspunt, weet sociaal psycholoog Vonk. “Die hebben de neiging uit hun werk naar huis te racen. De kinderen moeten van de opvang, boodschappen moeten gehaald. Mannen racen minder en maken meer tijd voor een praatje. Het zijn betere netwerkers.”
Zeg ook niet ‘nee’ tegen alles. Die plek in de MR kan je helpen je collega’s beter te leren kennen. En de organisatie van die themaweek heeft vast ook gezellige aspecten. Maar, wees ook niet die sul die overal ‘ja’ tegen zegt. Het is de kunst nee te zeggen en toch je goede wil te tonen. Bartlema: “Je moet creatief zijn in nee zeggen. Als je overal ja op zegt, krijg je alle rotklusjes toegeschoven. Als nieuwkomer kun je best zeggen dat je nog veel tijd kwijt bent met het leren kennen van je klassen en dat je je daar echt even op wilt concentreren, dat wordt wel geaccepteerd. Wat ook werkt: als er tijdens een vergadering vrijwilligers worden gevraagd, is het heel kinderachtig de andere kant op te kijken en je mond dicht te houden”, grinnikt hij.

8.Wees behulpzaam
Volgens de Amerikaanse vriendschapsonderzoeker Dinsmore is ‘behulpzaamheid’ een van dé manieren jezelf geliefd te maken. Iedereen kan de hulp van een ander gebruiken. Volgens hem bieden veel mensen anderen geen hulp aan omdat zij denken dat die hun hulp niet nodig hebben. Ook zouden veel mensen geen hulp aanbieden omdat zij bang zijn daar zelf geen voordeel aan te hebben.
“Sociaal verkeer kun je zien als een soort bankrekening met plussen en minnen. Doe jij iets voor een ander? Dan krijg je in de toekomst vrijwel altijd iets terug van die ander”, stelt Vonk. Bartlema heeft ondervonden dat dit inderdaad opgaat. “Help nog even met opruimen na de ouderavond of leuk de zaal even op wanneer het voorleesweek is”, adviseert hij. “Het is weinig werk en je krijgt er veel voor terug.”

9.Laat wat van jezelf zien
Hoewel het niet de bedoeling is dat je veel over jezelf praat, moet je wel wat van jezelf laten zien, iets persoonlijks. Toon bijvoorbeeld een onzekerheid. Als nieuweling loop je altijd tegen bepaalde dingen aan. Kom je ergens niet uit? Ga niet zelf aanmodderen, maar zeg tegen een collega: Ik loop hier en hier tegenaan. Ik dacht dat ik het zo op kon lossen, maar twijfel daar nu aan. Kun jij me verder helpen?
“Stel je dus proactief op als je je onzekerheden laat zien”, vat Vonk samen. Maar ook als je je sterke punten wilt laten zien, ontdekte Bartlema. “Mensen houden er niet van als jij trots over je lesidee vertelt. Maar je kunt het ook zo verpakken: ‘Ik heb een leuke les bedacht, maar twijfel nog een beetje over mijn doelen. Zou je daar met mij naar willen kijken?’ Als je om feedback vraagt en je een beetje onderdanig opstelt, vinden collega’s dat heel prettig.”

Het lijkt zo makkelijk, aardig zijn. Maar als je erover na gaat denken, is het toch knap ingewikkeld. “De truc is er niet te veel over na te denken”, besluit Vonk.
“Als we het er zo over hebben voelt aardig zijn meteen een stuk minder oprecht”, ervaart Bartlema. “Maar als je een strateeg bent, kun je er wel je voordeel mee doen.”
Maak je niet druk als je denkt dat jij geen strateeg bent. Vonk: “De meeste mensen voelen zelf al wel aan hoe je een positieve indruk maakt.”

{noot}
*De eerste indruk, Roos Vonk, uitgeverij Scriptum, 2012, €18,95, ISBN 978.9055.9402.57

{kadertje}
Vriendschap op de werkvloer

Niet alleen jij vaart er wel bij wanneer je leuk gevonden wordt door collega’s. Ook je werkgever heeft er iets aan. Uit de HR Benchmark 2010 van Raet blijkt dat wie vrienden heeft onder collega’s, beter presteert, minder vaak ziek is en innovatievere ideeën heeft. Vriendschappen op de werkvloer doen wonderen voor de sfeer. Raet noemt vriendschap op het werk cruciaal voor een organisatie.

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.