- blad nr 13
- 7-9-2013
- auteur K. Hagen
- Redactioneel
Zwoegen met breuken op de zomerschool
Scharen, lijm en kranten zijn uitgedeeld. Leerlingen zoeken in groepjes driftig naar hun drie belangrijkste nieuwsartikelen als docent Michael Telders zegt: “Eigenlijk is twee weken zomerschool net een schooljaar. Romances tussen leerlingen ontstaan, leerstof wordt doorgenomen, ruzies worden bijgelegd en het weekend tussendoor is de vakantie.” Telders is een van de vijf docenten van de Zomerschool. Hij werkt normaal als vmbo-docent op het Geuzencollege.
Toch is de Zomerschool anders dan een ‘gewone’ basis- of middelbare school. Geen les in een lokaal, maar in een ontmoetingscentrum met een orgel als decor. Huiswerk wordt niet meegegeven en elke middag staat een speciale activiteit op het programma. Vandaag: een workshop djembé en een filmpje maken.
“Wawacoo, trialalalico”, zingen de leerlingen, terwijl ze in een kring afwisselend trommelen op hun djembé. “Wij willen ’s middags altijd iets sportiefs of cultureels doen”, zegt Jolanda Koevermans van Stichting Kinderopvang Vlaardingen (SKV). Zij verzorgt het middagprogramma. “Surfen, survivallen, tennissen, skaten, koken. Het is heel divers en leerzaam”, zegt ze terwijl de kinderen een Ivoriaans ritme trommelen.
Zo hard de trommels ’s middags klinken, zo muisstil was het in de ochtend. In kleine groepjes van zes zitten de leerlingen boven hun werkmappen met opdrachten gebogen. Elk groepje volgt een les wiskunde, rekenen, Engels of Nederlands bij een van de vijf docenten. “Hele achterstanden kunnen we natuurlijk niet wegwerken”, zegt Telders. “Wel kunnen we de lesstof opfrissen en de overgang naar de middelbare school makkelijker maken.”
Dit jaar ‘draait’ de Zomerschool in Vlaardingen voor de derde keer. De school richt zich vooral op leerlingen uit groep 8 die naar het vmbo, de havo of het vwo gaan. De leerlingen komen van basisscholen uit Vlaardingen en omstreken, maar dit jaar zitten er ook drie leerlingen uit Oost-Europa en een aantal middelbare scholieren tussen. Zoals Amber van Vliet (13). Ze gaat volgend jaar naar mavo-2. “Ik heb een achterstand met rekenen, vooral breuken vind ik moeilijk. Die leer ik hier beter te begrijpen, omdat het rustiger is dan in mijn eigen klas.”
Bijspijkeren
Voor honderd euro krijgen de leerlingen twee weken lang vier dagen per week ’s ochtends les. Streng geselecteerd wordt er niet. “Wie zich het eerst inschrijft en binnen de doelgroep valt, mag komen”, zegt Arend de Haan (64) van de Stichting Aanzet die de Zomerschool in samenwerking met de gemeente, de scholen en SKV organiseert. Hij geeft begrijpend lezen en woordenschat en stond vroeger zelf voor de klas. De gemeente Vlaardingen subsidieert de Zomerschool. “Het werkt preventief tegen vroegtijdig schoolverlaten. Kinderen krijgen een positieve ervaring met leren”, zegt Charlotte Maniche van de gemeente.
Ondertussen is het tijd voor lesronde twee. De Haan slaat het blad van de flip-over om: 10.40-11.30 staat er met daaronder de nieuwe groepjes. In totaal hebben de leerlingen drie lesrondes van 50 minuten. Als vanzelf staan ze op, pakken hun werkmap en de geleende iPad. “Die gebruiken we als aanvulling op het lesprogramma”, vertelt docent Telders. In de korte pauzes googelen leerlingen op Justin Bieber en worden Hyves-pagina’s vluchtig bekeken. Maar al snel zijn ze geconcentreerd bezig met hun nieuwe les.
“De breuken moet je eerst gelijknamig maken”, legt Taco van der Meer (54) rustig uit aan twee leerlingen. Hij geeft normaal les aan internationale schakelklassen. Een andere jongen zit te zwoegen op de tafels. “Dit groepje is heel heterogeen, iedereen heeft een ander niveau”, zegt Van der Meer. “We hebben dit jaar zelf formulieren gestuurd naar docenten en mentoren. En we hielden een intake, zo weten we precies wie wat moet leren.”
De docenten krijgen een financiële vergoeding voor hun werk. “Voor een boekenbon zou ik het ook doen”, zegt Van der Meer. Ook Ashley Verkerk, net afgestudeerd van de pabo, is enthousiast. “Net zei een leerling dat hij weer weet wat de persoonsvorm is. En dat op de tweede dag. Ik hoop dat ik meer kwartjes kan laten vallen deze weken.” Ook de kinderen vinden de Zomerschool geen straf. “Ik verveel mij snel in de vakantie. Nu doe ik leuke dingen en kom ik in het ritme. Anders had ik alleen maar op de bank gezeten”, zegt Jessie (12).
Het in kleine groepjes lesgeven, is ook een voordeel. “Je kunt de leerlingen persoonlijke aandacht geven”, zegt Bob van Beveren. Hij gaat naar het derde jaar van de lerarenopleiding aardrijkskunde en geeft dit jaar voor het eerst Engels op de Zomerschool.
Volgens Karin Vaessen, adviseur bij Sardes, een onderzoeksbureau in de educatieve sector, zijn kleine groepen een kenmerk van veel zomerscholen. “Er wordt vaak op maat gewerkt en de sfeer is losser. Doelstellingen zijn vaak: bijspijkeren, achterstanden wegwerken en een nuttige invulling van de vakantie bieden.” Uit een Sardes-inventarisatie blijkt dat er 55 zomerscholen voor het basisonderwijs zijn met meerdere groepen, verspreid over heel Nederland. “Het is een snelgroeiend verschijnsel, dit jaar hebben zeker drieduizend leerlingen uit het basisonderwijs een zomerschool gevolgd. En dan hebben wij nog niet eens de zomerscholen in het voortgezet onderwijs onderzocht.”
Volgens Vaessen worden er nu twaalf scholen gefinancierd uit een landelijke pilot met onderwijstijdverlenging. “Maar de meeste worden gefinancierd door gemeenten en scholen. De grootste 37 gemeenten hebben extra financiële middelen gekregen voor leertijdverlenging. Daar kan een zomerschool dus deel van uitmaken.” Wel kunnen er soms nog dingen beter. “Het contact tussen de zomerschool en de reguliere scholen kan beter worden afgestemd als het gaat om gegevens uitwisselen.” Toch weet Vaessen het zeker: “Het verschijnsel zomerschool is niet meer te stoppen.”
Beloning
Een paar leerlingen klagen aan het eind van de middag over zere vingers van de djembé-sessie. Ze hebben net een korte uitvoering gegeven voor hun ouders. “Ja”, Kiki (13) geeft het toe. “Het middagprogramma is wel het leukst. Het is de beloning voor het harde werken overdag.” Rond vier uur zit de dag erop. Djembé-leraar Robert van der Windt vraagt nog snel: “Willen jullie wel even de djembés bij mijn rode bus zetten als jullie vertrekken?”
{kader}
Zomerschool, vakantieschool
Eén soort zomerschool bestaat niet, er zijn veel varianten. Zo noemt Landstede mbo het in het oosten van het land de Vakantieschool. “Leerlingen kunnen in alle vakanties behalve met Kerst extra lessen volgen, in de zomer in juli én in augustus”, zegt Birgitta Hogendoorn (56), docent Engels/Nederlands op de Vakantieschool. “We richten ons vooral op mbo-leerlingen. Maar er komen ook leerlingen uit het voortgezet onderwijs die zich willen voorbereiden op hun mbo-opleiding of eindexamen. We hebben geen middagprogramma, zodat leerlingen tijd hebben voor een bijbaantje.” In Den Haag heeft de Johan de Witt Scholengroep zelfs een vakantieschool, een zomerschool en een zaterdagschool. Daar zijn de zomerscholen expliciet gericht op leerlingen primair of voortgezet onderwijs. In het middelbaar onderwijs heeft Johan de Witt drie verschillende programma’s. Dat zijn: kennis onderhouden, bijspijkeren en zittenblijven. Zomerscholen staan verspreid door heel Nederland, maar volgens Karin Vaessen van onderzoeksbureau Sardes zijn de meeste voor basisonderwijs te vinden rond Rotterdam en Den Haag.