- blad nr 11
- 8-6-2013
- auteur M. Knoop
- Kleine column
No Satisfaction
Nu kan ik schande spreken van het gedrag van Mick Jagger en zijn vrienden, maar ik vrees dat de iconen van de jaren zestig profiteren van het politieke denkwerk uit Den Haag, waar doelbewust mogelijkheden zijn geschapen om de constructie mogelijk te maken. Westerse landen beconcurreren elkaar al jaren als vestigingslocatie voor internationale bedrijven en doen dat onder meer door het belastingklimaat zo gunstig mogelijk te maken. Dat wil zeggen: voor multinationals. In 2011 concludeerde een onderzoek van The Council Of Global Unions
dat deze ontwikkeling tot gevolg had dat de rijkdom in het westen is toegenomen, maar dat tegelijkertijd de belastingopbrengsten enorm zijn teruggelopen.
Uiteraard heeft zo’n ratrace negatieve gevolgen voor de kwaliteit van de publieke dienstverlening. Als er structureel minder geld binnenkomt, gaat dat uiteindelijk ten koste van de kwaliteit. Dat geldt ook voor het onderwijs. Het is voor een politicus niet altijd handig om te zeggen dat onderwijs belangrijk is, maar dat het niet teveel moet kosten. Zeker niet als je tegelijkertijd roept dat je bij de top vijf van de wereld wilt horen.
Om te voorkomen dat politici klem komen te zitten op dat punt, is het Nederlandse onderwijs gaan decentraliseren. Voorheen ministeriële verantwoordelijkheden zijn geparkeerd bij werkgeverskoepels. Die krijgen een zak met geld en moeten daarmee hun boontjes maar zien te doppen.
Sindsdien is het gemeengoed om te zeggen dat problemen die het onderwijs ondervindt moeten worden opgelost binnen dat budget. Gestegen kosten worden niet meer gecompenseerd, met als resultaat dat de kosten worden verhaald op het personeel. Het Onderwijsblad publiceert regelmatig staatjes waaruit blijkt dat er meer personeel uit de scholen verdwijnt dan het teruglopend aantal leerlingen rechtvaardigt. Met andere woorden: leraren krijgen te maken met grotere klassen en hogere werkdruk. Voor de begeleiding van leerlingen is minder tijd.
De vraag is even hoe we de spiraal doorbreken. Iedereen wil toponderwijs en iedereen beseft dat het geld kost. Maar een politicus die zegt dat er meer geld moet worden betaald voor fatsoenlijke publieke dienstverlening, weet op dit moment vrijwel zeker dat een post in het kabinet er niet in zit. Veel mensen zijn immers als Mick Jagger: ze willen graag zo weinig mogelijk belasting betalen en zien meer in de instant satisfaction van een nieuwe auto of een mooie tv. Ik wacht intussen met smart op leiders die de houdbaarheid van een sociaal akkoord niet ophangen aan dit soort emoties.
Walter Dresscher, voorzitter AOb