Het mag allemaal wat vlotter

Het maken van schoolfoto’s is voor veel basisscholen nog altijd vaste prik. Gym- en speellokalen worden omgetoverd tot studio. Portret-, groeps- en broers- en zussenfoto’s gemaakt. Hoe een en ander wordt aangepakt, van het regelwerk rondom tot de foto’s zelf, verschilt per school. Wel lijkt iedereen meer en meer voor zo vlot mogelijk te gaan. “Weg met die wolkjesachtergrond.”

Tekst Andrea Holwerda

Ze hebben nu zo’n vijf jaar dezelfde schoolfotograaf. En op zich zijn ze daar best tevreden over, zegt directeur Hans Zondag van de Dordtse basisschool Dubbeldam. Maar nadat hij en de leerkracht die het maken van de schoolfoto’s coördineert, via een collega werk van een andere fotograaf zagen, denken ze er nu toch over om te gaan wisselen.
“De fotograaf die we nu hebben maakt standaardschoolfoto’s. Terwijl we het belangrijk vinden met de tijd mee te gaan. Het werk van de andere fotograaf is minder stijf. Leerlingen kunnen online eigen achtergronden kiezen. We zijn er erg van gecharmeerd. Ook omdat je de foto’s vervolgens direct via de site kunt bestellen. Dat scheelt ons heel wat werk met enveloppen.”
En dat is fijn, zegt Zondag, want zijn team moet zich vooral kunnen bezighouden met het onderwijs. “Dit is een service aan de ouders. Maar het moet niet te veel tijd kosten. De tijd die we winnen met het niet meer hoeven uitdelen en innemen van zo’n vierhonderd foto-enveloppen met geld, foto’s die ouders niet willen, kan iedereen weer steken in al het andere werk voor zijn of haar klas.”
Toch zijn de twee er nog niet helemaal over uit. “Het is altijd afwachten hoe het uitpakt in de praktijk.” Ze gaan dus nog overleggen met de fotograaf van nu of hij misschien ook nog een andere aanpak te bieden heeft. “Daarna nemen we een besluit en leggen we de afspraak voor komend jaar vast”, zegt Zondag.

Voor en door ouders
De komst van de schoolfotograaf. Het staat bij veel basisscholen nog altijd standaard op de agenda. Het wordt al jaren voor de ouders gedaan. Is een beetje een traditie. Tegelijkertijd blijken scholen er ook zeker zelf wel wat aan te hebben. Zo krijgen ze vaak de portretfoto’s op cd-rom en gebruiken deze dan bijvoorbeeld voor het leerlingvolgsysteem.
Wie er voor het regelwerk rond de foto’s zorgt wisselt. Op verscheidene scholen doen de directeuren dit. “Dat is bij ons altijd zo geweest”, zegt directeur Karin Donkers van de Cocon in Alkmaar. Op andere scholen hebben leerkrachten de coördinatie van hun directeuren overgenomen. “Ze krijgen er toch steeds meer taken bij. Dan moet je op een gegeven moment gewoon gaan delegeren”, schetst leerkracht Katrien van Hoof van de Alm in Tilburg nuchter.
Omdat eigenlijk het hele team steeds meer taken heeft, besloot de Groene Oase in Maasland nog een stap verder te gaan. “Het is voor ouders en het wordt nu ook door ouders uit de oudercommissie gedaan”, vertelt directeur Kevin Mooij.

Wat meer poses
Belangrijkste taak is vervolgens het regelen van de fotograaf. Wie googelt op ‘schoolfotograaf’ krijgt honderden resultaten. Ook worden er informatiepakketten naar scholen gestuurd en bellen fotografen zelf op om eens te informeren, vertellen verscheidene coördinatoren. Maar, zo blijkt, bij het kiezen van een fotograaf wordt vooral aan collega-scholen naar hun ervaringen gevraagd.
Sommige scholen hebben dit al tijden niet hoeven doen. Zo heeft de Klimop in Rijkevoort al jaren dezelfde fotograaf. “En daar zijn we gewoon tevreden over”, zegt directeur Nicole Jans.
Op het Slingertouw in Heerenveen kwamen ze juist tot de conclusie na jaren eens want anders te willen. “Weg met die wolkjesachtergrond”, vertelt leerkracht Wilma Hak. “En graag wat meer poses. Niet alleen zittend, maar bijvoorbeeld ook staand of liggend.”
Er blijken meer scholen te zijn die vinden dat naast gewoon goede en voor iedereen redelijk betaalbare foto’s het tegelijkertijd ook allemaal wat vlotter mag. Dat de portretfoto niet meer als pasfoto te gebruiken is, lijkt daaraan bijgedragen te hebben.
Maar dat voor een andere aanpak niet per se of juist niet overgestapt hoeft te worden, ondervonden scholen ook. “Wij hebben één jaar iemand anders gehad”, vertelt leerkracht Van Hoof van de Alm, “maar hebben vervolgens onze oude fotograaf weer gebeld die na overleg het ook wel wat anders ging doen, maar het niet té maakte.”

Onrust
Ook omdat het uiteindelijk wel te doen moet zijn, zo stellen meerdere coördinatoren. Het maken van de schoolfoto’s zorgt volgens hen sowieso al voor behoorlijk wat onrust. Alle leerlingen worden in één of een paar dagen door leerlingen van groep 8, broers en zussen of helpende ouders opgehaald voor de portret-, groeps- en broers- en zussenfoto’s, en in de vaak tot studio omgetoverde gym- en speellokalen en buiten op de foto gezet. Dat iemand niet op de foto mag komt eigenlijk niet voor, zeggen ze. De foto’s zijn voor de ouders zelf en niet voor de website, waar ouders soms wel bezwaar tegen maken.
“Dan moet je vervolgens niet willen dat leerlingen bijvoorbeeld op blote voeten op de foto gaan”, stelt directeur Donkers. “Wij wilden het ook graag wat losser. Maar dan moeten de schoenen uit, sokken uit en daarna alles weer aan. Dat gaat niet”, lacht ze.
Een nieuwe aanpak is natuurlijk ook even wennen. Weer routine opbouwen. Maar desondanks besloot de oudercommissie van de Groene Oase om vanaf volgend jaar de broers- en zussenfoto’s na schooltijd te gaan maken. “Om toch wat meer rust te krijgen”, legt ouder Nicolette van der Kolk uit. “En we gaan kijken of ouders dan via de schoolsite een tijd kunnen afspreken.”
De Marke in Amersfoort besloot dit al eerder zo te doen, maar hield het daar niet bij. “We bedachten: portretfoto’s kunnen ouders ook zelf maken. Dus besloten we onder schooltijd alleen nog maar groepsfoto’s te maken”, vertelt teamleider Eva Geerdinck. Na een jaar moesten ze daar toch op terugkomen. “We hadden over het hoofd gezien dat we de foto’s ook voor onze eigen administratie gebruiken. Dus maken we in het vervolg om het jaar toch ook weer portretfoto’s.”
Niet elk jaar schoolfoto’s maken blijken meer scholen te doen, waaronder de Klimop. “Ook omdat onze ouders aangaven het niet nodig te vinden ieder jaar uit een hele reportage te kunnen kiezen”, zegt Jans. Van de kleuters wordt daarom iedere twee jaar en van de leerlingen in groep 3 tot en met 8 iedere drie jaar een portret- en groepsfoto gemaakt. “De broers- en zussenfoto doen we gewoon helemaal niet.” In de jaren dat de fotograaf niet komt maakt het team zelf even een portretfoto van een nieuwe leerling en maakt een ouder groepsfoto’s van alle klassen.

Online bestellen
Ook bij het afleveren van het eindresultaat, blijkt de aanpak verschillend. Waar er scholen zijn die het nog prima vinden te werken met de foto-enveloppen, zijn er ook die juist op dit punt willen dat het wat soepeler gaat. Zij kiezen fotografen bij wie de schoolfoto’s online kunnen worden besteld.
Leerkrachten hoeven dan alleen nog een brief met een persoonlijke inlogcode aan de leerlingen uit te delen. “Wij hebben vervolgens nog wel gedacht over het kopiëren van de brieven voor als er één kwijtraakt, maar hebben dat uiteindelijk toch niet gedaan”, vertelt Hak van het Slingertouw. “Wij hebben de codes voor de zekerheid overgetypt”, zegt Van der Kolk van de Groene Oase.
Met de code kunnen leerlingen alleen de foto’s van zichzelf en de groepsfoto(‘s) zien, deze bestellen en dan ook direct online betalen. Vervolgens worden de foto’s dan meestal gewoon thuisbezorgd.