Tegen sensatiepers kun je niet op’

Een grensrechter wordt op een zondagmiddag dodelijk mishandeld. De volgende dag staan er zeven cameraploegen voor de deur van het Huygens College in Amsterdam. “Het overkomt je”, zegt directeur Rick d’Ancona. Het was een heel vervelende tijd. Hoe ga je daarmee om? En wat doe je tegen een groep leerlingen die zich steeds misdraagt? Het Huygens trok alles uit de kast om zijn goede naam terug te krijgen.

Het draaihek naar het schoolplein blokkeert onmiddellijk wanneer je er doorheen probeert te lopen. Een paar leerlingen verwijzen vriendelijk naar de voordeur aan de andere kant. Daar doet een beeldschone agente, die zo uit een politieserie lijkt gestapt, open. Ze liep toevallig langs. “Ja, dat is juf Evelien”, zegt Rick d’Ancona, directeur van het Huygens College, laconiek. “Ze maakt deel uit van het veiligheidsteam en komt hier regelmatig. Mijn leerlingen zijn daar niet echt van onder de indruk, hoor, van een politieagent, maar ze vinden haar wel aardig.”
De meivakantie is net afgelopen, op het Huygens College zijn de eindexamens vandaag begonnen. Het is heel rustig op de vmbo-school in Amsterdam-West. Niets herinnert aan de hectische gebeurtenissen waar de school wekenlang door werd geteisterd.

Mishandeling
Het begon allemaal op de avond van zondag 2 december vorig jaar. “Ik werd gebeld dat er twee leerlingen van ons vast zaten op verdenking van de dodelijke mishandeling van een grensrechter. Maar in zo’n elftal zitten elf jongens, dacht ik nog, ook van andere scholen, waarom bel je mij dan? Een aantal van onze leerlingen bleek ‘Free Yassin’ getwitterd te hebben. Vervolgens werd de link naar het Huygens gelegd. Die leerlingen hebben wij later natuurlijk daarover aangesproken. Ze konden zich gewoon niet voorstellen dat hun vrienden iemand dood zouden schoppen.”
Heel Nederland sprak er schande van, de volgende dag al was de pers met groot materieel uitgerukt. “Op een gegeven moment stonden hier zeven cameraploegen in de hal, die wilden allemaal een interview, liefst ook shots van de leerlingen. Leerlingen vonden het natuurlijk reuze interessant, wie wil er niet met zijn hoofd op tv? Zonder dat ze enig idee hadden van de impact. Dan zag ik ‘s avonds weer zo’n verslaggever van PowNews die een leerling vroeg of hij ook zo’n rot Marokkaan was. Of ze lieten een buurvrouw aan het woord die zei dat dat ‘Marokkaanse schorem’ iedere dag uit een andere buurt hier naar school kwam. Ook bij De Wereld Draait Door konden ze er wat van. Beelden van leerlingen die door het hek geïnterviewd werden, alsof ze in een gevangenis zaten. Die kinderen reageren ook niet altijd even handig, ze laten zich makkelijk provoceren.”
De school stond op zijn kop, er werd met alle leerlingen gesproken, er ging een brief naar de ouders. Daarin wordt ook nog eens aandacht besteed aan het twittergedrag van de leerlingen en wordt aan de ouders gevraagd om met hun kind te praten over het omgaan met Facebook en Twitter. “Kijk”, zegt d’Ancona, “in principe zijn wij niet verantwoordelijk voor wat onze leerlingen kilometers verderop doen. Ik ben verantwoordelijk voor ze in school. Natuurlijk ook in de directe omgeving van de school, maar hoe ver ga je dan?”
De laatste opmerking slaat op de gebeurtenissen die zich vlak na de dood van de grensrechter op straat voordeden. Een groep meiden molesteerde een buurtbewoner die een opmerking had gemaakt over een weggegooid blikje. Er waren ook andere incidenten. Een van de bewoners stuurde een brief naar de wethouder, met de klacht dat de school onvoldoende aan het wangedrag deed. Toen dat bekend werd stonden de cameraploegen weer voor de deur. “PowNews stond uren lang buiten te posten. Ze hebben het vijf weken volgehouden. Ze stonden er vanaf 9.30 uur en bleven tot het eind van de schooldag. We kwamen aan ons eigen werk niet meer toe. Het managementteam was aldoor bezig leerlingen in de gaten te houden of ze buiten niet met verslaggevers stonden te praten. We gaven natuurlijk ook interviews aan de serieuze media. Wij hebben niets te verbergen, willen zo transparant en open mogelijk zijn, maar tegen de sensatiepers kun je niet op. Je wordt zo belaagd. Los van de cameraploegen kregen we dertig tot veertig telefoontjes per dag: Libelle, Trouw, Hart van Nederland, EenVandaag, TweeVandaag, DrieVandaag - hoe heten ze allemaal. Omdat we in een defusie verwikkeld waren met Amarantis, konden we gelukkig tijdelijk een persvoorlichter lenen.”

‘Dan gaan ze klieren’
Ruim vijf maanden later is er veel veranderd. Alles is uit de kast getrokken om het vertrouwen in de school te herstellen. Er werden twee buurtvergaderingen gehouden om te praten over de klachten van de bewoners. Op aandrang van de gemeente is er een schoolveiligheidsteam ingesteld. Politie en leerplichtambtenaren zijn nu vaker in de school aanwezig. In januari zijn negen leerlingen geschorst wegens misdragingen. Van die groep zijn er ten slotte vier verwijderd naar een bovenschoolse voorziening. De school wil weer kleiner worden, maximaal 600 leerlingen. Het toelatingsbeleid wordt scherper: er zijn de afgelopen jaren te veel leerlingen aangenomen die er eigenlijk niet thuishoren. “Een groep van zo’n vijftien tot twintig leerlingen op deze school verstiert het voor de anderen. Wij hebben duidelijk gemaakt dat we geen enkel wangedrag meer tolereren.”
In Het Parool noemde plaatsvervangend directeur Frans Meijer deze groep, waarin relatief veel meisjes zitten, ‘rotzakken’ die te veel invloed hebben, te nadrukkelijk aanwezig zijn en zich niet makkelijk laten corrigeren. Volgens d’Ancona gaat het vaak om leerlingen die als zij-instromers binnenkwamen. “Ze moesten van de havo terug naar het vmbo. Wat je dan krijgt is afstroom, ze kunnen niet naar vmbo-t maar moeten naar kader. Het zijn onderpresteerders die zich vervelen. Ze doen het met twee vingers in de neus en dan gaan ze klieren. Bovendien hebben ze rare gedachten over wat netjes is.”
In het actieplan, dat ook bij de buurtbewoners is bezorgd, staan alle maatregelen die het vertrouwen in de school moeten herstellen. Docenten die moeite hebben met orde houden krijgen trainingen. “Dat gebeurde altijd al, wij hebben ook een eigen opleidingsschool. Maar het probleem van agressief gedrag groeit elk jaar. Hoe gaan docenten daarmee om? Dat vraagt veel coaching. Vmbo-leerlingen zijn, als je met hen om kunt gaan, heel aanhankelijke en aardige leerlingen. We vieren elk jaar kerstmis met een maaltijd op school. Nou, dan gaan de vleespotten van Egypte open. Ze vinden het heerlijk en de ouders ook om van alles mee te nemen. Zij moeten zich ook veilig voelen in de school en trots op hun school kunnen zijn.”

Slaperige hoofden
Vaak wordt de schuld aan de ouders gegeven wanneer kinderen zich niet gedragen. “Maar”, zegt d´Ancona, “deze ouders kennen de wereld niet. Als je ze vraagt: hoeveel vriendjes heeft uw zoon? Dan zeggen ze: nou, twee of drie, die komen langs. Nee, zeg ik dan, uw kind twittert en heeft 380 volgers. Als hij iets twittert, dan geven die volgers dat weer door en dan is het bericht zó bij duizend mensen beland. Ouders hebben geen idee van sociale netwerken. Leerlingen zitten soms tot diep in de nacht te twitteren en komen dan met slaperige hoofden op school. Ouders geven hun kind een telefoon, maar hebben geen idee wat hij daarmee doet. Sommigen lopen hier met twee iPhones te pingen en te appen, want dat kost niets.” Als het aan hem ligt krijgen kinderen beneden de 15 jaar geen telefoon. “Ze kunnen er niet mee omgaan. Ze gooien alles op het net, hebben geen idee wat ze aanrichten. Zo´n telefoon is een machtig wapen waarmee je iemand kunt vernederen en pesten. Daar geven we hier wel voorlichting over, ook aan onze studenten en docenten. We hebben regels over het mailcontact met de leerlingen.”
In de tien jaar die hij nu voor dit schoolbestuur werkt, merkt hij wel dat ouders langzamerhand hoger opgeleid zijn. “Daar kun je makkelijker mee praten. Maar als ze niet zo goed Nederlands spreken wordt het moeilijk. Ze geloven gewoon niet dat hun kind iets slechts doet. Turkse en Marokkaanse collega´s komen dan helpen.”

Opgelucht
De tweede buurtvergadering in het Huygens verschilt van de eerste als dag en nacht. De eerste keer waren er 170 bewoners, er werd geschreeuwd, gesust en gehuild. Bij de tweede vergadering zitten er zestig mensen, van wie dertig bewoners. De rest is pers, plus vertegenwoordigers van het stadsdeel en de centrale stad. Iedereen heeft vertrouwen in de nieuwe plannen, inclusief de inmiddels opgerichte buurtcontactgroep. Er is al een schoonmaakactie in de buurt geweest van leerlingen samen met de bewoners en er zullen er meer volgen. Er is een idee om leerlingen computerlessen te laten geven aan bewoners die daar niet zo goed in zijn. Directeur d’Ancona is opgelucht, maar heeft nu nog een paar maanden achterstallig werk in te halen.

{Kader}
Help, de pers staat voor de deur

Als je school van de ene op de andere dag op een vervelende manier in de publiciteit komt en de cameraploegen staan op het schoolplein, wat doe je dan?
De belangrijkste tip van ervaringsdeskundige Rick d’Ancona: “Transparant zijn en open. Direct een persverklaring opstellen en op de website de gebeurtenissen bijhouden. Interviews geven aan een aantal veelgelezen en veelbekeken serieuze media. Helaas doe je dan nog niets tegen de sensatiepers. Ik had graag de pers wat verder van de school af gehouden. Daar kan de gemeente je ook niet bij helpen. Je kunt moeilijk het hek sluiten en de luiken dichtdoen, want de leerlingen moeten toch weer naar huis.”