• blad nr 10
  • 25-5-2013
  • auteur L. Douma 
  • Redactioneel

 

De jaarlijkse tombola

In de ideale klas zitten ongeveer evenveel jongens als meisjes. Er is een mooie combinatie van zwakke en sterke leerlingen. Elk kind heeft wel wat vriendjes - maar Annet zit niet bij Maartje. De ideale groep vormen is lastig en leidt tot eindeloos schuiven. Een Haarlemse ouder bracht uitkomst. Hij ontwierp een computerprogramma voor de juf van zijn zoontje en droomt nu van een internationale doorbraak.

Leerlingen verhuizen, waardoor een groep moet worden samengevoegd met een andere. Om de leerlingzorg eerlijk te verdelen moeten twee parallelgroepen door elkaar gehusseld worden. Soms is een nieuwe indeling onvermijdelijk. “Onze kleuters zitten in verticale groepen. Van vijf á zes kleutergroepen moeten elk jaar twee á drie groepen 3 gemaakt worden. Dat vonden we nog wel te doen. We zorgden ervoor dat elke kleuter met wat vriendjes naar groep 3 ging en probeerden een eerlijke verdeling te maken qua sekse en gedrags- of leerproblemen.”
Wat Loïs Delissen, middenbouwcoördinator van de Haarlemse Koningin Emmaschool, ‘nog wel te doen’ noemt, was in feite een proces waarmee leerkrachten zomaar weken zoet waren. Elke juf wilde namelijk het beste voor haar leerlingen en dat leidde tot veel geschuif. “Na dagenlang puzzelen, konden we naderhand nog denken: hadden we niet toch…”
Toen er vorig jaar in de middenbouw ook nog eens een combinatiegroep over twee andere groepen verdeeld moest worden, ging de Koningin Emmaschool op zoek naar andere oplossingen. “Die combinatiegroep opdelen vonden we heel vervelend. Liever gooiden we de twee groepen samen met de combinatiegroep op één hoop en vormden daaruit twee nieuwe groepen. Maar dat zou zoveel werk zijn”, herinnert Delissen zich. Gelukkig kwam er een oplossing uit onverwachte hoek. Een ouder van een andere Haarlemse basisschool had een softwareprogramma ontworpen dat de groepen op een evenwichtige manier kan indelen.

Spelen
“De juf van mijn zoontje vertelde dat ze zeker twee maanden bezig waren met het herindelen van de kleutergroepen, toen dacht ik: dat moet toch sneller kunnen”, vertelt de ouder, Marcel Roelofs. In het dagelijks leven is hij software-ontwerper voor Paragon Decision Technology. “Met onze software worden normaal gesproken bedrijfsprocessen, zoals bijvoorbeeld in raffinaderijen, gemodelleerd en geoptimaliseerd, ik heb in mijn werk niets met onderwijs te maken. Maar de missie van ons bedrijf is bringing the benefits of optimization to society. Dat is wat ik heb gedaan. Op basis van het product van mijn werkgever heb ik een indelingsprogramma gemaakt.”
In het programma van Roelofs, Group-it genaamd, voert de leerkracht allemaal kenmerken van leerlingen in waarmee hij de groepsindeling wil maken. Zoals sekse, reken-, of taalachterstand, vriendjes (iedere leerling mag een paar kinderen opgeven met wie hij graag in de klas zou komen), motorische ontwikkeling, leeftijd (is een kind bijvoorbeeld een herfstkind). Belangrijk is ook of een kind druk, of juist rustig is.
Na het invoeren van al die kenmerken komt het programma vervolgens met een mogelijke groepsindeling. De leerkrachten kunnen daarna naar die indeling kijken. Denken ze toch dat het bijvoorbeeld niet wenselijk is dat Annemieke bij Femke in de groep komt, dan kunnen ze dat aangeven in het programma, waarop er weer een nieuwe samenstelling uitrolt. Roelofs: “Je moet een avondje met de mogelijkheden spelen, maar dan kom je wel tot een heel evenwichtige indeling.”

Gekleurde blaadjes
“Het blijft mensenwerk, maar het programma scheelt wel heel wat middagjes communiceren”, is Delissens ervaring.
Om die reden gaat de Dreefschool, ook in Haarlem, voor volgend schooljaar met Group-it werken. “Wij hebben zes kleutergroepen waaruit drie groepen 3 gevormd worden”, vertelt intern begeleider Daphne Hoek. “We begonnen altijd met een vergadering. Daarna werd elke leerkracht gevraagd zijn leerlingen te voorzien van labeltjes, we gebruikten hiervoor gekleurde blaadjes. Een kind met een leerprobleem kreeg bijvoorbeeld een blauw blaadje, een gedragsprobleem was een groen blaadje, een herfstleerling kreeg weer een andere kleur. Sommige kinderen hadden wel twee of drie gekleurde blaadjes bij hun naam. Vervolgens legden we al die blaadjes neer en maakten op basis daarvan een groepsindeling. Die besprak ik vervolgens met de intern begeleider van de middenbouw en de directeur. Daarna werd er nog wat geschoven en vervolgens werden de lijsten uitgetikt. Zodra de groepsindeling bekend was gemaakt, stonden de ouders op de stoep. Of hun kind toch niet in een andere groep kon. Voor ouders is de groepsindeling echt wel een gesprekje met de directeur waard.”
Om dat soort gesprekjes zoveel mogelijk te voorkomen, hebben sommige basisscholen speciale protocollen voor de groepsindeling. Zoals op de Amsterdamse basisschool Oscar Carré. Een protocol maakt de procedure er niet eenvoudiger op, maar het voordeel is dat alles wordt vastgelegd. Ouders weten wanneer ze kunnen reageren en dat de indeling daarna definitief is.

Klachten
Twee jaar geleden deed de Landelijke Klachtencommissie vier keer een uitspraak in een zaak waarin ouders klaagden over de indeling*. In drie gevallen werd de school in het gelijk gesteld. In een vierde geval – een moeder klaagde dat haar dochter in dezelfde klas als haar stiefzusje werd geplaatst – oordeelde de commissie dat de school met de moeder had moeten overleggen. De klachtencommissie was in alle vier de zaken duidelijk over één ding: ‘De indeling van leerlingen in groepen betreft besluitvorming die behoort tot de vrije besluitvorming van de school.’
Vrije besluitvorming of niet, het liefst vormt de school natuurlijk groepen waar iedereen tevreden over is. Met ouders die dat niet zijn, heeft Delissen van de Koningin Emmaschool ook ervaring. “Er zijn altijd ouders die het liever anders willen. Maar met Group-it kun je makkelijk inzichtelijk maken dat een leerling echt wel met een aantal van de opgegeven vriendjes in de klas komt. Ook kun je laten zien op basis waarvan een groep is ingedeeld. Dat is heel prettig. Deze manier van indelen is veel objectiever.”
Alleen maar voordelen, zo lijkt het. Er is één kanttekening. Het programma vraagt wel enige computervaardigheid van de gebruiker. Ontwerper Roelofs: “De leerkrachten op onze basisschool, de Ark, zijn nog steeds onwennig met het programma. Vorig jaar was ik daarom intensief bij de indeling betrokken en dit jaar heeft mijn vrouw geholpen bij het invoeren van de leerlingen.” Op de Emmaschool is er een ict’er die helpt bij de indeling. En na een middagje uitleg hopen ze er op de Dreefschool zelf uit te komen. Dat moet mogelijk zijn. “Gebruikers moeten de vrijheid durven nemen om met het programma te spelen”, zegt Roelofs.
Hoewel hij bij wijze van privé-projectje het programma ontworpen heeft, hoopt hij inmiddels dat veel meer scholen het af gaan nemen. Roelofs durft zelfs al te dromen van een internationale doorbraak van Group-it. “Dan kan het natuurlijk niet meer zo zijn dat mijn vrouw en ik leerlinggegevens invoeren”, grinnikt hij. “Wij zijn daarom van plan videootjes op Youtube te zetten waarin het programma duidelijk wordt uitgelegd.”

*)Het jaarverslag over 2012 is nog niet gepubliceerd.

{noot}
Meer informatie over het softwareprogramma Group-it? Ga naar www.kantoor10.nl
Het programma kost een vast bedrag van 95 euro per jaar en daarnaast 25 eurocent per ingeschreven leerling.

Dit bericht delen:

© 2021 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.